بررسی پیشایندها و پیامدهای قلدری در محیط کار با تأکید بر خستگی روحی، فرسودگی شغلی و رضایت شغلی

بررسی پیشایندها و پیامدهای قلدری در محیط کار با تأکید بر خستگی روحی، فرسودگی شغلی و رضایت شغلی

حسن جعفری تبادکان1

1) کارشناسی ارشد رشته مدیریت دولتی، گرایش مدیریت نیروی انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ABFK-ABGCDC
محل انتشار : سومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی(icmlhe.ir)
چکیده :
    قلدری در محیط کار به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رفتارهای منفی سازمانی، فراتر از تعارض‌های معمول، ماهیتی تکرارشونده و مبتنی بر عدم توازن قدرت دارد و می‌تواند سلامت روانی، کیفیت روابط کاری و کارکرد سازمان را به‌طور جدی مختل کند. در سازمان‌های خدماتی و اداری، به‌ویژه در بافت‌های سلسله‌مراتبی، قلدری ممکن است در قالب تحقیر، طرد اجتماعی، بی‌اعتنایی، تخریب اعتبار حرفه‌ای، شایعه‌پراکنی یا واگذاری ناعادلانه وظایف بروز کند و گاه در پوشش اقتدار مدیریتی یا نظم سازمانی عادی‌سازی شود. از منظر مدیریت منابع انسانی، اهمیت این پدیده در آن است که هم بر تجربه زیسته کارکنان اثر می‌گذارد و هم پیامدهایی مانند افت انگیزش، کاهش همکاری و افزایش ترک خدمت را به دنبال دارد. هدف این پژوهش، تبیین و یکپارچه‌سازی دانش موجود درباره پیشایندها و پیامدهای قلدری در محیط کار با تأکید بر سه پیامد کلیدی یعنی خستگی روحی، فرسودگی شغلی و رضایت شغلی است. همچنین تلاش شد روابط میان این پیامدها و مسیر زنجیره‌ای اثرگذاری قلدری روشن‌تر شود. روش پژوهش به‌صورت مروری و توصیفی-تحلیلی انجام شد و مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با قلدری در محیط کار، سازه‌های نزدیک (مانند بی‌نزاکتی و رفتارهای منفی)، و پیامدهای روان‌شناختی و شغلی آن بررسی و در قالب یک چارچوب مفهومی تلفیق شد. داده‌ها در قالب طبقه‌بندی چندسطحیِ پیشایندها (فردی، شغلی-بین‌فردی، سازمانی-مدیریتی) و پیامدها (روانی، نگرشی، رفتاری-سازمانی) سازمان‌دهی و جمع‌بندی گردید. یافته‌ها نشان داد قلدری غالباً از زمینه‌های مدیریتی و سازمانی مانند رهبری نامناسب، ضعف عدالت و نبود سازوکارهای پاسخ‌گویی تغذیه می‌کند و پیامدهای آن به‌صورت زنجیره‌ای بروز می‌یابد: خستگی روحی به‌عنوان واکنش اولیه و فرسایشی، در صورت تداوم به فرسودگی شغلی می‌انجامد و در ادامه رضایت شغلی کاهش یافته و رفتارهایی مانند سکوت سازمانی و نیت ترک خدمت تقویت می‌شود. در نتیجه‌گیری می‌توان گفت پیشگیری از قلدری نیازمند رویکردی سیستماتیک شامل سیاست‌های روشن ضدقلدری، آموزش و ارزیابی رفتاری مدیران، ایجاد کانال‌های گزارش‌دهی امن و تقویت امنیت روانی در محیط کار است تا از فرسایش سرمایه انسانی و افت اثربخشی سازمان جلوگیری شود.

کلمات کلیدی : قلدری در محیط کار خستگی روحی فرسودگی شغلی رضایت شغلی سکوت سازمانی