تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از آلودگی‌های زیست ‌محیطی در صنعت نفت و گاز ایران با رویکرد جبران خسارت

تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از آلودگی‌های زیست ‌محیطی در صنعت نفت و گاز ایران با رویکرد جبران خسارت

حمیدرضا میرسلیمانی1

1) کارشناسی ارشد حقوق ، گرایش حقوق خصوصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفاشهر ، فارس ، ایران

کد IOI مقاله : ABFK-ABKFGD
محل انتشار : سومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی(icmlhe.ir)
چکیده :
    صنعت نفت و گاز به عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان اقتصاد ایران، همواره با چالش‌های جدی زیست ‌محیطی همراه بوده است. آلودگی‌های نفتی در مراحل اکتشاف، استخراج، انتقال و پالایش، خسارت‌های جبران ‌ناپذیری بر محیط‌ زیست، تنوع زیستی و معیشت جوامع محلی وارد می‌آورد. با اینحال، نظام مسئولیت مدنی حاکم بر این حوزه در حقوق ایران، عمدتاً مبتنی بر نظریه تقصیر است که اثبات آن در موارد آلودگی‌های گسترده و پیچیده نفتی، امری دشوار و گاه ناممکن می‌نماید. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات تطبیقی، به تحلیل مبانی، چالش‌ها و راهکارهای جبران خسارت در حوزه مسئولیت مدنی ناشی از آلودگی‌های زیست‌محیطی صنعت نفت و گاز ایران می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظام مبتنی بر تقصیر، کارایی لازم برای جبران مؤثر خسارت‌های زیست‌محیطی را ندارد و پذیرش نظام مسئولیت محض (بدون تقصیر) همراه با ایجاد صندوق ملی جبران خسارت، توسعه بیمه‌های اجباری و الحاق به کنوانسیون‌های بین‌المللی، می‌تواند گام‌های مؤثری در جهت جبران عادلانه و کارآمد خسارت‌ها بردارد. مقاله در پایان، الگویی سه‌سطحی برای باز طراحی نظام مسئولیت مدنی آلودگی نفتی در ایران ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : مسئولیت مدنی آلودگی نفتی جبران خسارت محیط‌ زیست صنعت نفت و گاز