تحلیل چالش‌های حقوقی نکاح الکترونیکی در نظام حقوقی ایران با مطالعه تطبیقی حقوق فرانسه

تحلیل چالش‌های حقوقی نکاح الکترونیکی در نظام حقوقی ایران با مطالعه تطبیقی حقوق فرانسه

علیرضا رستمی1 جمال الدین محمد شیخ بهایی2

1) کارشناس ارشد ، گروه حقوق، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
2) استادیار، گروه حقوق، واحد کرمان، دانشگاه ازاد اسلامی، کرمان، ایران

کد IOI مقاله : ABFK-ABKGFE
محل انتشار : سومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی(icmlhe.ir)
چکیده :
    پیشرفت فناوری‌های ارتباطی و گسترش خدمات دیجیتال، بسیاری از نهادهای حقوقی از جمله عقد نکاح را با تحولات اساسی مواجه ساخته است. نکاح الکترونیکی به‌عنوان شیوه‌ای نوین برای انعقاد عقد ازدواج، فرصت‌هایی مانند کاهش محدودیت‌های جغرافیایی، تسهیل دسترسی به خدمات حقوقی و تسریع فرآیند ازدواج را فراهم می‌آورد، اما هم‌زمان چالش‌های مهمی در حوزه حقوق خانواده ایجاد می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش‌های حقوقی نکاح الکترونیکی در نظام حقوقی ایران و مطالعه تطبیقی آن با حقوق فرانسه انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای، قوانین، رویه‌های حقوقی و دیدگاه‌های فقهی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در حقوق ایران، اگرچه اصل رضایت، قصد، اهلیت و ایجاب و قبول از ارکان اساسی صحت نکاح محسوب می‌شوند، اما فقدان مقررات اختصاصی درباره نکاح الکترونیکی، اختلاف دیدگاه‌های فقهی درباره اعتبار اعلام اراده از طریق ابزارهای دیجیتال، دشواری احراز هویت، لزوم ثبت رسمی و حفظ امنیت اطلاعات، مهم‌ترین موانع پذیرش کامل این نهاد به شمار می‌روند. در مقابل، نظام حقوقی فرانسه با بهره‌گیری از زیرساخت‌های هویت دیجیتال، اعتبار اسناد الکترونیکی و ضوابط مشخص برای احراز هویت، چارچوب منعطف‌تری در استفاده از فناوری ارائه کرده است، هرچند همچنان بر برخی تشریفات حضوری تأکید دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که با اصلاح قوانین، توسعه سامانه‌های احراز هویت الکترونیکی، پیش‌بینی سازوکارهای نظارتی و بهره‌گیری از تجارب حقوق فرانسه، می‌توان زمینه پذیرش محدود و ضابطه‌مند نکاح الکترونیکی را در نظام حقوقی ایران فراهم ساخت، بدون آنکه اصول بنیادین فقه اسلامی و امنیت حقوقی خانواده خدشه‌دار شود.

کلمات کلیدی : نکاح عصر دیجیتال ایران نهادهای حقوقی