واکاوی جایگاه مفهوم رفاه اجتماعی در مؤلفه‌ها و شاخص‌های شهرسازی نوین با رویکرد توسعه پایدار

واکاوی جایگاه مفهوم رفاه اجتماعی در مؤلفه‌ها و شاخص‌های شهرسازی نوین با رویکرد توسعه پایدار

بابک آزادگان1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد سلامت و رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران.ایران-مهندس شهرسازی

کد IOI مقاله : ABGG-ABKBKD
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    چكيده : رفاه اجتماعی در شهر معاصر مفهومی چندبعدی است که تنها به درآمد یا خدمات محدود نمی‌شود، بلکه از برهم‌کنش شرایط عینی و ذهنی زندگی شهری شکل می‌گیرد و ابعادی چون سلامت، امنیت، رضایت‌مندی، تعلق مکانی، عدالت فضایی، کیفیت محیط و مشارکت را دربر می‌گیرد. در شرایطی که شهرها با نابرابری فضایی، افت کیفیت محیط، فرسایش سرمایه اجتماعی و تهدیدهای سلامت‌محور مواجه‌اند، بازاندیشی در نسبت میان رفاه اجتماعی و شهرسازی نوین ضرورتی فوری یافته است. با این حال، بخش قابل توجهی از ادبیات، رفاه اجتماعی، توسعه پایدار و الگوهای شهرسازی نوین را جداگانه بررسی کرده و در نتیجه، جایگاه تحلیلی رفاه اجتماعی در منظومه مؤلفه‌ها و شاخص‌های شهرسازی نوین هنوز به‌صورت یکپارچه و نظام‌مند تبیین نشده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جایگاه مفهوم رفاه اجتماعی در مؤلفه‌ها و شاخص‌های شهرسازی نوین با رویکرد توسعه پایدار، از روش کیفی و تحلیل محتوای جهت‌دار بهره گرفته است. در این راستا، 15 منبع علمی منتخب فارسی و انگلیسی در بازه زمانی 2007 تا 2025 بررسی و داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. نوآوری اصلی این مطالعه، ارائه چارچوبی تلفیقی برای صورت‌بندی رفاه اجتماعی در پیوند با شهرسازی نوین در پنج بعد اجتماعی-ادراکی، سلامت و کیفیت زندگی، کالبدی-فضایی، محیطی-اکولوژیک و حکمرانی و عدالت است. رویکرد توسعه پایدار در این پژوهش، صرفاً به منزله «لنز تبیینی» است. یافته‌ها نشان می‌دهد رفاه اجتماعی در شهرسازی نوین نه‌فقط پیامدی فرعی، بلکه هسته هنجاری برنامه‌ریزی شهری، معیار ارزیابی عدالت و اثربخشی مداخلات و سازوکار تقویت پایداری شهری است. همچنین مؤلفه‌هایی مانند پیاده‌مداری، خیابان کامل، دسترسی‌پذیری، کیفیت فضاهای عمومی و زیرساخت سبز، از مسیر ارتقای سلامت، ایمنی، تعامل اجتماعی و کیفیت محیط، به تقویت رفاه اجتماعی منجر می‌شوند. این پژوهش با پرکردن خلأ مفهومی موجود، مبنایی منسجم برای سیاست‌گذاری و طراحی انسان‌محور در شهرهای معاصر فراهم می‌آورد

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي رفاه اجتماعی شهرسازی نوین توسعه پایدار شاخص‌های شهری کیفیت زندگی شهری