اقتصاد چرخشی در مقیاس محله: مروری بر مدل‌های مدیریت پسماند، انرژی و آب در بافت‌های فرسودۀ شهری

اقتصاد چرخشی در مقیاس محله: مروری بر مدل‌های مدیریت پسماند، انرژی و آب در بافت‌های فرسودۀ شهری

فاطمه مدرس1 سید حسین براتی2

1) دانشجوی دکتری طراحی شهری،گروه شهرسازی و معماری ، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2) دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات،گروه مدیریت، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

کد IOI مقاله : ABGG-ABKGBB
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    چكيده اقتصاد چرخشی به‌عنوان یکی از رویکردهای کلیدی گذار به توسعه پایدار، توجه فزاینده‌ای را در مطالعات شهری به خود جلب کرده است؛ به‌ویژه در مقیاس محله که امکان پیوند میان مدیریت منابع، کاهش ضایعات، ارتقای بهره‌وری و تاب‌آوری شهری را فراهم می‌سازد (Coussa, 2025; Cervantes Puma et al., 2024; Ochoa et al., 2025). در بافت‌های فرسودۀ شهری، که با چالش‌هایی مانند فرسودگی زیرساخت‌ها، ناکارآمدی شبکه‌های خدماتی، تولید بالای پسماند و آسیب‌پذیری زیست‌محیطی مواجه‌اند، به‌کارگیری مدل‌های اقتصاد چرخشی می‌تواند زمینه‌ساز بازتنظیم الگوهای مصرف و تولید در سطح محله باشد (Gejer & da Silva, 2024; Moustafa et al., 2025). این مقاله مروری با هدف تبیین و تحلیل مدل‌های مدیریت پسماند، انرژی و آب در مقیاس محله، ادبیات موجود را در سه محور اصلی بررسی می‌کند: نخست، راهبردهای مدیریت و بازیافت پسماند به‌ویژه پسماندهای ساختمانی و عمرانی در مسیر حرکت به‌سوی چرخه‌مندی (Gherman et al., 2023; Papamichael et al., 2023; Rao et al., 2025); دوم، الگوهای پیونددهنده میان اقتصاد چرخشی، بهره‌وری انرژی و کاهش کربن در محیط‌های شهری (Bonsu, 2025; Ochoa et al., 2025); و سوم، رویکردهای بازاستفاده و بازچرخانی آب و فاضلاب به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی محله‌های پایدار و مقاوم (Fernandes & Marques, 2025; Rodrigues et al., 2025; Zhang, 2025). مرور انجام‌شده نشان می‌دهد که اکثر پژوهش‌ها بر سطح ساختمان، شهر یا بخش‌های منفرد متمرکز بوده‌اند، در حالی‌که مقیاس محله همچنان کمتر به‌صورت یکپارچه و میان‌رشته‌ای بررسی شده است. از این‌رو، این مقاله با تأکید بر هم‌افزایی میان پسماند، انرژی و آب، چارچوبی مفهومی برای فهم اقتصاد چرخشی در بافت‌های فرسوده شهری ارائه می‌دهد و شکاف‌های پژوهشی مهمی را برای مطالعات آینده برجسته می‌سازد (Munonye, 2025; Vinayagam et al., 2025; Zhang, 2025).

کلمات کلیدی : اقتصاد چرخشی بافت فرسوده شهری مدیریت پسماند مدیریت آب انرژی شهری تاب‌آوری شهری