تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی

تبیین اصول طراحی محیط‌های درمانگر از طریق بازخوانی مجموعۀ اسکلپیون اپیداوروس: رویکردی از منظر روانشناسی محیطی

پارسا ورقایی1

1) دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

کد IOI مقاله : ABGG-ABKZHC
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    محیط‌های درمان‌گر به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در معماری سلامت، بر نقش محیط ساخته‌شده در ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی انسان تأکید دارند. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در طراحی مراکز درمانی، بسیاری از فضاهای سلامت معاصر همچنان با چالش‌هایی نظیر کاهش کیفیت تجربۀ کاربران، گسست از طبیعت و غلبۀ نگرش عملکردمحور بر ابعاد انسانی محیط مواجه‌اند. ازاین‌رو، بازخوانی نمونه‌های تاریخی موفق می‌تواند در شناسایی اصول بنیادین طراحی محیط‌های درمان‌گر و بهره‌گیری از آن‌ها در معماری معاصر مؤثر باشد. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مجموعۀ درمانی اپیداوروس و استخراج اصول طراحی محیط‌های درمان‌گر از این مجموعه انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی بوده و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی اسناد تاریخی، منابع باستان‌شناسی و مقالات علمی معتبر گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و تحلیل تطبیقی موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که اپیداوروس با تلفیق هدفمند طبیعت، سازمان فضایی، عناصر کالبدی، فعالیت‌های درمانی، تعاملات اجتماعی و ابعاد معنوی، نمونه‌ای شاخص از یک محیط درمان‌گر در جهان باستان به‌شمار می‌رود. برپایۀ تحلیل‌های انجام‌شده، اصولی همچون هم‌پیوندی طبیعت و درمان، سازماندهی فضایی مبتنی‌بر تجربۀ بیمار، یکپارچگی ابعاد مختلف سلامت، تقویت تعاملات اجتماعی و توجه به کیفیت تجربۀ محیطی به‌عنوان مهم‌ترین اصول طراحی استخراج شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این اصول، علی‌رغم خاستگاه تاریخی خود، قابلیت انطباق با نیازهای معماری سلامت معاصر را داشته و می‌توانند به‌عنوان چارچوبی الهام‌بخش در طراحی محیط‌های درمان‌گر آینده مورداستفاده قرار گیرند.

کلمات کلیدی : محیط درمانگر محیط شفابخش سلامت روان روانشناسی محیطی اپیداوروس یونان باستان