به‌ سوی شهر چندگونه‌ای: بازاندیشی نظری طراحی شهری فراتر از انسان‌محوری

سعید پوربابا¹ سیده پریسا میری زاده²

1) کارشناسی ارشد مهندسی عمران – سازه
2) کارشناسی ارشد مهندسی معماری داخلی

کد IOI مقاله : ABGG-ACAAEK
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    طراحی شهری معاصر، در بنیان خود بر پارادایم انسان‌محوری استوار است، پارادایمی که در آن سایر گونه‌های زیستی پرندگان، حشرات، گیاهان و میکروارگانیسم‌ها صرفاً به ‌عنوان عناصر تزئینی یا منابع قابل مدیریت در نظر گرفته می‌شوند، نه ساکنان دارای عاملیت شهر. در واکنش به بحران فزاینده تنوع زیستی شهری و محدودیت‌های ذاتی رویکردهای انسان‌محور، حوزه نوظهور «شهرسازی چندگونه‌ای» (Multispecies Urbanism) که ریشه در اتنوگرافی چندگونه‌ای و اندیشه پسا انسان‌گرا دارد، چارچوبی برای بازتعریف بنیادین رابطه انسان و سایر گونه‌ها در فضای شهری ارائه می‌دهد. این پژوهش با رویکردی نظری-مفهومی و مبتنی بر مطالعه اسنادی ادبیات بین‌المللی، به تبیین مبانی فکری این حوزه و مفاهیم بنیادین آن عاملیت غیرانسانی، هم‌سکونتی و عدالت بین‌گونه‌ای می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی چندگونه‌ای، فراتر از رویکردهای متعارف «سبز کردن» شهر، مستلزم بازاندیشی بنیادین در فرآیند و روش‌شناسی طراحی شهری است؛ به‌گونه‌ای که نیازها و عاملیت گونه‌های غیرانسانی از ابتدای فرآیند طراحی، نه صرفاً در پایان آن، مورد توجه قرار گیرد. در پایان، چارچوبی مفهومی برای بازاندیشی طراحی شهری در پرتو این رویکرد پیشنهاد می‌شود.

کلمات کلیدی : شهرسازی چندگونه‌ای طراحی فراتر از انسان عاملیت غیرانسانی هم‌سکونتی پسا انسان‌گرایی شهری