از ارسی تا پوسته‌ی شیشه‌ای؛ دگرگونی معنا، نور و حریم در معماری ایران

از ارسی تا پوسته‌ی شیشه‌ای؛ دگرگونی معنا، نور و حریم در معماری ایران

آرمینا کریمیان1 شهرام تقی پور2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران
2) استادیار گروه معماری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

کد IOI مقاله : ABGG-ACAEZH
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    پژوهش حاضر به واکاوی تحولات بنیادین کالبدی، معنایی و کارکردی بازشوها در معماری ایران می‌پردازد و مسیر گذار از سیستم‌های سنتی و لایه‌مند (نظیر ارسی‌ها) به پوسته‌های شیشه‌ای یکپارچه و مدرن را مورد تحلیل انتقادی قرار می‌دهد. مسئله‌ی اصلی این تحقیق بر این فرض استوار است که پنجره در معماری سنتی ایران، فراتر از یک عنصر مادی صرف برای تأمین نور و تهویه، نقشی کلیدی و واسطه‌گر در تنظیم روابط میان درون و بیرون، مدیریت پویایی‌های نور، کنترل تابش و صیانت از حریم خصوصی (خلوت فضا) بر عهده داشته است. با بهره‌گیری از مطالعات موردی مستند، تحلیل نمونه‌های تاریخی و اسناد کتابخانه‌ای، این نوشتار نشان می‌دهد که چگونه دگرگونی در ماهیت بازشوها، ادراک فضا و ساختار حریم‌های خصوصی را متحول کرده است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که گذار شتاب‌زده و تقلیدی از سیستم‌های لایه‌مند، مشبک و کنترل‌کننده‌ی نور به نماهای تمام‌شیشه‌ای معاصر (کورتن‌وال)، پیوند ارگانیک میان معماری، بستر اقلیمی و نظام معنایی بومی را مخدوش ساخته و بحران‌های کالبدی، بصری و انرژی را رقم زده است. این مقاله در نهایت بر ضرورت بازخوانی و بازآفرینی اصول نهفته در الگوهای سنتی در تطبیق با فناوری‌های نوین تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی : ارسی بازشو نور طبیعی حریم خصوصی معماری ایران پوسته‌ی شیشه‌ای گذار کالبدی پایداری اقلیمی