نظریه‌های بازآفرینی شهری و حس مکان: چارچوب مفهومی یکپارچه برای بازآفرینی پایدار و انسان‌محور شهرهای آینده

نظریه‌های بازآفرینی شهری و حس مکان: چارچوب مفهومی یکپارچه برای بازآفرینی پایدار و انسان‌محور شهرهای آینده

فاطمه بدر1

1) دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد

کد IOI مقاله : ABGG-ACZAGB
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    بازآفرینی شهری در دهه‌های اخیر از رویکردهای کالبدگرا و پروژه‌محور به سمت رویکردهای یکپارچه، پایدار، مشارکتی، تاب‌آور و عدالت‌محور حرکت کرده است. در این تحول، توجه به کیفیت تجربه شهروندان و رابطه آنان با مکان اهمیت فزاینده‌ای یافته است. در مقابل، مفهوم حس مکان نیز از برداشت‌های پدیدارشناختی و انسان‌گرایانه اولیه به سوی مفهومی چندبعدی شامل ابعاد کالبدی، اجتماعی، فرهنگی، روان‌شناختی، سیاسی و تاریخی تحول یافته است. بر این اساس، هدف مقاله حاضر تبیین پیوند نظری میان بازآفرینی شهری و حس مکان و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل بازآفرینی انسان‌محور و پایدار است. روش تحقیق مقاله، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مرور و تحلیل ادبیات نظری است. یافته‌های نظری نشان می‌دهد که مشارکت اجتماعی، حفاظت از هویت و میراث، عدالت فضایی، تاب‌آوری، راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت و اقتصاد محلی، از مهم‌ترین رویکردهای معاصر بازآفرینی هستند که می‌توانند از طریق تقویت دلبستگی به مکان، هویت مکانی، تعاملات اجتماعی و ادراک مثبت از محیط، به ارتقای کیفیت زندگی و پایداری بلندمدت بازآفرینی منجر شوند. بنابراین، حس مکان را می‌توان هم به‌عنوان یکی از نتایج بازآفرینی و هم به‌عنوان یک سازوکار میانجی در رابطه میان راهبردهای بازآفرینی و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی آن در نظر گرفت.

کلمات کلیدی : بازآفرینی شهری حس مکان هویت مکانی بازآفرینی پایدار عدالت فضایی تاب‌آوری شهری