عناصر بصری نگارگری ایرانی و بازتاب آن در طراحی داخلی (مطالعه موردی: آثار استاد محمود فرشچیان)

عناصر بصری نگارگری ایرانی و بازتاب آن در طراحی داخلی (مطالعه موردی: آثار استاد محمود فرشچیان)

سپیده بابازاده سلوط1 سجاد محمدیارزاده2 فاطمه میرزایی3 الناز شهری4

1) گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خاتم، تهران، ایران
2) گروه معماری، واحد هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3) گروه معماری، واحد هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4) گروه معماری، واحد هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ABGG-ACZAKC
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    نگارگری ایرانی به‌عنوان یکی از جلوه‌های ارزشمند هنر و فرهنگ ایران، واجد نظامی منسجم از عناصر بصری همچون خط، رنگ، ترکیب‌بندی، ریتم، حرکت، فضای مثبت و منفی و نحوه سازمان‌دهی تصویر است. این عناصر علاوه بر نقش زیبایی‌شناختی، در شکل‌گیری کیفیت ادراکی و بیان فرهنگی آثار نگارگری نیز مؤثرند. با وجود ظرفیت‌های موجود در این نظام بصری، بهره‌گیری از آن در طراحی داخلی معاصر اغلب به استفاده مستقیم از نقوش و عناصر تزئینی محدود شده و کمتر به منطق سازمان‌دهنده و روابط میان عناصر بصری توجه شده است. از سوی دیگر، آثار محمود فرشچیان با حفظ پیوند با سنت نگارگری ایرانی و در عین حال برخورداری از زبان بصری شخصی و پویا، ظرفیت مناسبی برای مطالعه و استخراج این قابلیت‌ها فراهم می‌کنند. بر این اساس، مسئله پژوهش حاضر آن است که عناصر بصری نگارگری ایرانی در آثار محمود فرشچیان چگونه می‌توانند بازخوانی شده و در طراحی داخلی معاصر مورد بهره‌گیری قرار گیرند. هدف پژوهش، شناسایی و تحلیل عناصر بصری شاخص در آثار منتخب محمود فرشچیان و تبیین قابلیت بازخوانی و انتقال آن‌ها به طراحی داخلی معاصر با تأکید بر تقویت هویت ایرانی است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است و اطلاعات آن به شیوه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شده است. در این راستا، پنج اثر به‌صورت هدفمند انتخاب و مؤلفه‌هایی همچون خط و حرکت، رنگ، ترکیب‌بندی، فضای مثبت و منفی، قاب و مرز تصویر و ریتم و تکرار در آن‌ها تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قابلیت انتقال آثار فرشچیان به طراحی داخلی نه در تقلید مستقیم از نقوش، بلکه در بازخوانی منطق بصری و روابط میان عناصر نهفته است که می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری رویکردی معاصر به بهره‌گیری از میراث نگارگری ایرانی و تقویت هویت فرهنگی در طراحی داخلی فراهم سازد.

کلمات کلیدی : گارگری ایرانی استاد محمود فرشچیان عناصر بصری طراحی داخلی هویت ایرانی