از تقلید فرم طبیعت تا تقلید رفتار: بازتعریف بیومیمیکری در طراحی معماری تطبیق‌پذیر

از تقلید فرم طبیعت تا تقلید رفتار: بازتعریف بیومیمیکری در طراحی معماری تطبیق‌پذیر

فاطمه علی زاده1 طه جمشیدی2

1) گروه فناوری معماری، دانشگاه رسام
2) استاد دپارتمان معماری، دانشگاه رسام

کد IOI مقاله : ABGG-ACZCDK
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    بیومیمیکری در سال‌های اخیر به‌عنوان رویکردی میان‌رشته‌ای، زمینه‌ای برای برقراری ارتباط میان دانش زیست‌شناسی و فرایند طراحی فراهم کرده است. با وجود توسعه کاربرد این رویکرد در حوزه معماری، بخش عمده‌ای از برداشت‌های موجود همچنان بر شباهت‌های ظاهری و فرمی میان پدیده‌های طبیعی و مصنوعات معماری استوار است؛ در حالی که بخش مهمی از قابلیت‌های سیستم‌های طبیعی در ویژگی‌های عملکردی، نحوه واکنش و سازوکار سازگاری آن‌ها با تغییرات محیطی نهفته است. پژوهش حاضر با هدف بازتعریف نقش بیومیمیکری در طراحی معماری تطبیق‌پذیر، روند گذار از تقلید فرم به تقلید عملکرد و در نهایت تقلید رفتار را مورد بررسی قرار می‌دهد. روش پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی بوده و بر مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل تطبیقی منابع علمی مرتبط با بیومیمیکری، معماری تطبیق‌پذیر، پوسته‌های پاسخ‌گو و سازوکارهای سازگاری موجود در طبیعت استوار است. در این راستا، رفتار طبیعی به‌عنوان فرایندی متشکل از محرک، دریافت، پاسخ، تغییر وضعیت و سازگاری تعریف شده و قابلیت انتقال این فرایند به منطق طراحی معماری مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری مؤثر از بیومیمیکری در معماری تطبیق‌پذیر، زمانی تحقق می‌یابد که به جای بازنمایی مستقیم فرم‌های طبیعی، منطق رفتاری و سازوکارهای سازگارشونده آن‌ها شناسایی و به اصول قابل استفاده در طراحی تبدیل شوند. بر این اساس، چارچوبی مفهومی برای انتقال از «رفتار طبیعی» به «راهبرد معماری» ارائه می‌شود که قابلیت کاربرد در طراحی پوسته‌های پاسخ‌گو، عناصر متحرک، سامانه‌های کنترل محیطی و سایر اجزای معماری تطبیق‌پذیر را داراست.

کلمات کلیدی : بیومیمیکری معماری تطبیق‌پذیر معماری تعاملی تقلید رفتاری سازگاری پوسته پاسخ‌گو