بازآفرینی الگوهای اقلیمی معماری بومی در معماری پایدار معاصر با بهره‌گیری از فناوری‌های طراحی پارامتریک و بهینه‌سازی انرژی

بازآفرینی الگوهای اقلیمی معماری بومی در معماری پایدار معاصر با بهره‌گیری از فناوری‌های طراحی پارامتریک و بهینه‌سازی انرژی

آریا کبیری زاد1

1) فارغ‌التحصیل کارشناسی معماری،گروه معماری، دانشگاه آزاد اسالمی واحد تهران شمال، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : ABGG-ACZEEB
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    گذار شتابان به سمت ساختمان‌های کم‌مصرف و تاب‌آور، ضرورت بازاندیشی در دانش اقلیمی نهفته در معماری بومی را افزایش داده است. معماری بومی حاصل انطباق تدریجی فرم، سازمان فضایی، پوسته و مصالح با اقلیم، منابع و شیوه زندگی است؛ با این حال انتقال مستقیم عناصر تاریخی به ساختمان معاصر نمی‌تواند پاسخ‌گوی الزامات عملکردی، ضوابط و الگوهای جدید سکونت باشد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، چگونگی تبدیل راهکارهای کیفی معماری بومی به متغیرهای کمی و قابل‌پردازش در فرآیند طراحی معاصر است. پژوهش با رویکرد مروری ـ تحلیلی و با تمرکز بر مطالعات معتبر سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، در کنار منابع مبنایی، ادبیات مربوط به معماری بومی، طراحی اقلیمی، مدل‌سازی پارامتریک و شبیه‌سازی انرژی را ترکیب می‌کند. یافته‌های مطالعات جدید نشان می‌دهد که ویژگی‌هایی مانند نسبت بازشو به دیوار، جهت‌گیری، ارتفاع و عمق فضا، هندسه حیاط، سایه‌اندازی، جرم حرارتی و سازمان فضایی را می‌توان به متغیرهای پارامتریک تبدیل و اثر آن‌ها را با شاخص‌هایی مانند مصرف انرژی، آسایش حرارتی، تهویه طبیعی و نور روز ارزیابی کرد. بر این اساس، پژوهش یک چارچوب پنج‌مرحله‌ای شامل شناسایی دانش اقلیمی بومی، استخراج پارامترها، ساخت مدل پارامتریک، شبیه‌سازی عملکرد و بهینه‌سازی چندهدفه پیشنهاد می‌کند. نتیجه اصلی آن است که بازآفرینی معماری بومی نباید به بازتولید شکل تاریخی محدود شود، بلکه باید به استخراج «منطق عملکردی» و بازتنظیم آن با فناوری‌های محاسباتی منجر شود. این رویکرد می‌تواند فاصله میان میراث معماری و نیازهای عملکردی ساختمان معاصر را کاهش دهد و زمینه را برای طراحی مسکن پایدار و اقلیم‌پاسخ فراهم کند.

کلمات کلیدی : معماری بومی طراحی اقلیمی معماری پایدار طراحی پارامتریک بهینه‌سازی انرژی شبیه‌سازی عملکرد ساختمان