بررسی تأثیر راهکارهای معماری بومی بر کاهش مصرف انرژی ساختمان‌های مسکونی در اقلیم گرم و خشک

راحیل نخبه زعیم¹

1) فارغ التحصیل کارشناسی ارشد معماری

کد IOI مقاله : ABGG-ACZGFB
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    کاهش مصرف انرژی ساختمان‌های مسکونی در مناطق گرم و خشک، علاوه بر کاهش هزینه‌های بهره‌برداری، می‌تواند به کاهش بار شبکه، انتشار کربن و وابستگی به سامانه‌های مکانیکی سرمایش کمک کند. معماری بومی ایران در مناطق گرم و خشک حاصل انطباق تاریخی فرم، پوسته، سازمان فضایی و شیوه زندگی با شرایط اقلیمی بوده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای اثرگذاری راهکارهای معماری بومی بر عملکرد انرژی ساختمان‌های مسکونی، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام‌مند و تحلیل منابع علمی انجام شده است. در این مطالعه، راهکارهای بومی در پنج دسته اصلی شامل فرم و فشردگی، جهت‌گیری و کنترل تابش، حیاط مرکزی و تعدیل خرداقلیم، تهویه طبیعی و بادگیر، و جرم حرارتی و ویژگی‌های پوسته بررسی شده‌اند. شواهد پژوهشی درباره خانه‌های سنتی ایران نشان می‌دهد که عملکرد کم‌انرژی این بناها حاصل یک عنصر منفرد نیست، بلکه از هم‌افزایی راهکارهای ساختمانی و الگوهای رفتاری ناشی می‌شود. همچنین مطالعات مربوط به حیاط‌های سنتی نشان داده‌اند که جهت‌گیری، نسبت ابعادی، هندسه حیاط، سایه و پوشش گیاهی می‌توانند بر دمای هوا، تابش و تهویه اثر بگذارند. بر این اساس، مقاله حاضر یک چارچوب کاربردی برای انتقال «منطق اقلیمی» معماری بومی به ساختمان معاصر ارائه می‌کند و پیشنهاد می‌دهد ارزیابی کمی این راهکارها با مدل‌سازی انرژی، تحلیل آسایش حرارتی و سناریوهای مقایسه‌ای انجام شود. نتیجه اصلی پژوهش آن است که بازتفسیر اصول بومی، نه تقلید صوری از عناصر سنتی، می‌تواند مبنایی علمی برای طراحی مسکن کم‌مصرف در اقلیم گرم و خشک باشد .

کلمات کلیدی : معماری بومی اقلیم گرم وخشک آسایش حرارتی تهویه طبیعی طراحی اقلیمی معماری پایدار