تاب‌آوری شهری و عدالت فضایی در برابر تغییر اقلیم: چارچوبی برای اولویت‌بندی زیرساخت‌های سبز در شهر گرگان

تاب‌آوری شهری و عدالت فضایی در برابر تغییر اقلیم: چارچوبی برای اولویت‌بندی زیرساخت‌های سبز در شهر گرگان

مهسا دولتی نوده1 محمد مهدی بایاری2

1) گروه معماری،واحد علی آباد کتول،دانشگاه آزاد اسلامی،علی آباد کتول،ایران.
2) کارشناسی معماری،گروه معماری،واحد علی آباد کتول،دانشگاه آزاد اسلامی،علی آباد کتول،ایران.

کد IOI مقاله : ABGG-ACZHFH
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    تغییر اقلیم با تشدید مخاطراتی همچون تنش حرارتی، بارش‌های شدید و آب‌گرفتگی، الگوهای نابرابری در مواجهه با خطر و ظرفیت سازگاری را در شهرها پیچیده‌تر کرده است. در این شرایط، توسعه زیرساخت‌های سبز می‌تواند به‌عنوان یکی از راهکارهای مبتنی بر طبیعت، هم‌زمان در کاهش فشارهای اقلیمی و ارتقای کیفیت محیط شهری مؤثر باشد؛ با این حال، توزیع این زیرساخت‌ها لزوماً با الگوی نیاز اقلیمی و برخورداری عادلانه شهروندان منطبق نیست. شکاف موجود در بسیاری از مطالعات، فقدان چارچوبی یکپارچه برای پیوند دادن آسیب‌پذیری اقلیمی، عدالت فضایی و ظرفیت مداخله زیرساخت سبز در فرآیند تصمیم‌گیری فضایی است. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی برای شناسایی و اولویت‌بندی پهنه‌های نیازمند توسعه زیرساخت سبز در شهر گرگان انجام شده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ تحلیلی و فضایی است و با بهره‌گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و تحلیل چندمعیاره، شاخص‌های مرتبط با سه بُعد آسیب‌پذیری اقلیمی، محرومیت فضایی و ظرفیت زیرساخت سبز را تلفیق می‌کند. شاخص‌های اقلیمی و کالبدی، دسترسی و برخورداری از فضاهای سبز و ظرفیت توسعه و اتصال شبکه سبز، پس از استانداردسازی و وزن‌دهی، در قالب شاخص ترکیبی اولویت مداخله تحلیل می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تعیین اولویت مداخله نباید صرفاً بر اساس شدت مخاطرات اقلیمی یا کمبود فضای سبز صورت گیرد، بلکه هم‌زمانی فشار اقلیمی، محرومیت فضایی و ظرفیت مداخله باید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد. چارچوب پیشنهادی، امکان شناسایی پهنه‌های دارای نیاز بیشتر و هدایت هدفمند سرمایه‌گذاری‌های سبز را فراهم کرده و می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تقویت تاب‌آوری اقلیمی و تحقق عدالت فضایی در برنامه‌ریزی شهری گرگان به کار گرفته شود.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری شهری تغییر اقلیم عدالت فضایی زیرساخت سبز گرگان