بررسی اثر ترکیب ناوگان وسایل نقلیه بر تخلفات عدم رعایت فاصله زمانی ایمن و سرعت غیرمجاز در محورهای برون‌شهری

بررسی اثر ترکیب ناوگان وسایل نقلیه بر تخلفات عدم رعایت فاصله زمانی ایمن و سرعت غیرمجاز در محورهای برون‌شهری

حسین محمدی1 سید علی ضیائی2 سحر علیشاهی3

1) کارشناس ارشد ، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2) (نویسنده مسئول)، دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ،
3) کارشناس ارشد ، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه فردوسی، مشهد،

کد IOI مقاله : ABGG-ACZZAA
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    ترکیب ناوگان یکی از متغیرهای کلیدی در تحلیل عملکرد و ایمنی راه‌های برون‌شهری است؛ زیرا تفاوت در طول، جرم، توان شتاب‌گیری، قابلیت مانور و رفتار تعقیب خودرو می‌تواند بر فاصله‌گذاری طولی، سرعت جریان و احتمال شکل‌گیری موقعیت‌های ناایمن اثر بگذارد. هدف این پژوهش، بررسی اثر سهم کلاس‌های مختلف وسایل نقلیه بر دو شاخص رفتاری ناایمن شامل تخلفات عدم رعایت فاصله زمانی ایمن و تخلفات سرعت غیرمجاز در محورهای برون‌شهری استان خراسان رضوی است. داده‌های مورد استفاده از پایگاه ترددشماری سامانه ۱۴۱ برای سال ۱۴۰۴ استخراج و پس از کنترل کیفیت، در قالب ۴۲,۳۰۸ مشاهده محور-روز برای ۱۳۶ محور یک‌جهته تحلیل شد. در این مطالعه، کلاس ۱ شامل خودروهای سواری و وانت، کلاس ۲ شامل کامیونت‌ها و مینی‌بوس‌ها، کلاس ۳ شامل کامیون‌های کمتر از ۱۰ متر و سه‌محوره، کلاس ۴ شامل اتوبوس‌ها و کلاس ۵ شامل تریلی‌ها و وسایل باری بیش از سه محور در نظر گرفته شد. نرخ تخلف فاصله غیرمجاز و نرخ تخلف سرعت به ازای هر ۱۰۰۰ وسیله نقلیه محاسبه و اثر سهم کلاس‌های ۲ تا ۵ نسبت به کلاس ۱ با مدل‌های اثرات ثابت وزنی بررسی شد. نتایج نشان داد سهم شبکه‌ای خودروهای کلاس ۱ برابر ۸۶.۵۱ درصد، سهم وسایل تجاری کلاس‌های ۲ تا ۵ برابر ۱۳.۴۹ درصد و سهم خودروهای سنگین کلاس‌های ۳ تا ۵ برابر ۱۰.۹۰ درصد است. نرخ شبکه‌ای تخلف فاصله غیرمجاز ۱۹۵.۹۰ و نرخ تخلف سرعت ۱۱۸.۲۶ تخلف به ازای هر ۱۰۰۰ وسیله نقلیه برآورد شد. مدل اثرات ثابت نشان داد، پس از کنترل تفاوت‌های ثابت محور، ماه، روز هفته، حجم تردد و سرعت متوسط، افزایش ۱۰ واحد درصدی سهم کلاس ۵ با کاهش معنادار حدود ۱۰.۱۹ تخلف فاصله غیرمجاز به ازای هر ۱۰۰۰ وسیله نقلیه همراه است. در مقابل، آثار کلاس‌های ۲، ۳ و ۴ بر نرخ تخلف فاصله و اثر کلاس‌های ناوگان بر نرخ تخلف سرعت در سطح اطمینان متعارف پایدار و معنادار نبود. یافته‌ها نشان می‌دهد محورهای دارای سهم بالای ناوگان سنگین لزوماً بالاترین نرخ تخلف فاصله را ندارند و بخش مهمی از تخلف فاصله در محورهای پرتردد پیرامون کلان‌شهر مشهد مشاهده می‌شود. بنابراین سیاست ایمنی باید علاوه بر توجه به ناوگان سنگین، بر مدیریت رفتار تعقیب، کنترل سرعت، اطلاع‌رسانی پویا و اولویت‌بندی محورهای پرتردد متمرکز شود.

کلمات کلیدی : ترکیب ناوگان تخلف فاصله غیرمجاز تخلف سرعت اثرات ثابت ایمنی راه