بررسی بافت شهری تاریخی و سنتی بانه و پیامدهای اقتصاد امروزی

بررسی بافت شهری تاریخی و سنتی بانه و پیامدهای اقتصاد امروزی

کاوان شریعتی پور1

1) کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی گرایش اقتصاد اسلامی دانشگاه پیام نور مرکز تبریز

کد IOI مقاله : ABHC-ABFEFZ
محل انتشار : بازآفرینی شهری پایدار؛ پیوند کالبد و اقتصاد در فضاهای شهری(conf.th.iau.ir)
چکیده :
    تحولات اقتصادی سال ‌های اخیر در شهرهای مرزی، به ‌ویژه تمرکز فعالیت ‌های تجاری در هسته‌ های قدیمی، چالش ‌هایی را در پیوند میان هویت تاریخی و کارکردهای معاصر شهری ایجاد کرده است. شهر بانه به ‌عنوان یکی از کانون ‌های مهم تجارت مرزی، نمونه ‌ای از این وضعیت به حساب می ‌آید؛ جایی که رشد جمعیت، افزایش استفاده از خودرو و گسترش فعالیت ‌های اقتصادی، ساختار فضایی محلات قدیمی را تحت تأثیر قرار داده است. پرداختن به این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بافت سنتی شهر علاوه بر ارزش تاریخی و هویتی، بستر اصلی فعالیت‌ های اقتصادی کنونی نیز محسوب می‌شود. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه تجربی میدانی انجام شد. اطلاعات کسب شده از طریق ساکن بودن طولانی ‌مدت در شهر، مشاهده مستقیم تحولات کالبدی، بررسی اسناد و انجام مصاحبه‌ های نیمه‌ ساختاریافته با رانندگان تاکسی، سرویس‌ های حمل‌ونقل، خودروهای امدادی و کسبه محدوده‌های پرتردد گردآوری شدند. تحلیل داده‌ ها با بهره‌گیری از چارچوب نظری حفاظت یکپارچه شهری و توسعه فضایی صورت گرفت. یافته‌ ها نشان داد که ساختار شهری بانه ماهیتی لایه ‌مند و ترکیبی دارد؛ بخشی از محلات قدیمی با شبکه معابر سنتی همچنان حفظ شده ‌اند، در حالی که در برخی نقاط تخریب و نوسازی بدون عقب‌ نشینی مؤثر انجام شده است. رشد جمعیت و افزایش وابستگی به خودرو موجب تشدید ترافیک، کمبود پارکینگ، کاهش کارایی فعالیت‌های خدماتی و ایجاد مخاطرات برای خودروهای امدادی در هسته تاریخی شده است. در مقابل، محلات جدید با رعایت اصول نوین شهرسازی از نظر عملکردی کارآمدترند، اما از کیفیت هویتی و حس تعلق محلات سنتی برخوردار نیستند. بر پایه این یافته‌ها، روشن می‌شود که تمرکز اقتصادی در بافت قدیمی، بدون انطباق زیرساختی، به بروز پیامدهایی عملکردی و اقتصادی منجر شده است، در حالی که ارزش‌های تاریخی و خاطره‌انگیز این بافت همچنان سرمایه‌ای فرهنگی برای شهر محسوب می‌شود. مجموع نتایج حاکی از آن است که آینده توسعه شهری بانه در گرو ایجاد تعادل میان حفاظت هویتی و ارتقای زیرساخت‌های حمل‌ونقل و دسترسی است؛ تعادلی که بتواند همزمان پاسخگوی نیازهای زندگی معاصر و حافظ سرمایه تاریخی شهر باشد.

کلمات کلیدی : بافت تاریخی‚ بافت شهری ‚تحولات کالبدی‚ترافیک شهری ‚هویت مکانی‚ پیامد اقتصادی