بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )به‌عنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخه‌های آیینی و مدنی

بازخوانی خیابان امام زنجان( حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم )به‌عنوان یک «منظر فرهنگی منعطف» در چرخه‌های آیینی و مدنی

اکبر نوروزی1

1) دکترای شهرسازی، گروه شهرسازی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین

کد IOI مقاله : ABKD-ABKGDE
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    چكيده : ادبیات غالب شهرسازی در تبیین مطلوبیت فضاهای عمومی، عمدتاً بر پارادایم غربی استوار است که فضا را با کارکرد ثابت، سرزندگی خطی و شفافیت کامل تعریف می‌کند. در مقابل، شهر ایرانی- اسلامی بر بنیان‌هایی چون زمان‌مندی آیینی، سلسله‌مراتب محرمیت و نهادهای اجتماعی چندلایه استوار است .این پژوهش بر آن است که با ارائه مفهوم «منظر فرهنگی منعطف»، چارچوبی نظری برای بازشناسی و حفاظت از محورهای شهری چندرویدادی در بستر فرهنگی ایرانی-اسلامی پیشنهاد ‌دهد.پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی-نظری و از نظر ماهیت، مروری تحلیلی-انتقادی است. روش گردآوری داده‌ها شامل مرور نظام‌مند ادبیات در دو حوزه «پارادایم غربی مطلوبیت مکانی» و «پارادایم ایرانی-اسلامی شهرسازی» و تحلیل تطبیقی آن‌هاست. در گام دوم، با رویکرد تفسیری و با بهره‌گیری از مفاهیمی چون زمان‌مندی چرخه‌ای، آستانه‌های لایه‌مند و سه‌گانه فرم-فعالیت-معنا، کیس مطالعاتی بازخوانی و تحلیل شده است. قلمرو مکانی پژوهش، خیابان امام زنجان در حدفاصل تقاطع خیابان فردوسی تا امامزاده سید ابراهیم ؛ قلمرو زمانی، چرخه‌های رویدادی سالانه شامل ایام سوگواری ، راهپیمایی‌های ملی و جشن‌های مدنی و قلمرو موضوعی نیز تقاطع طراحی شهری، منظر فرهنگی و مطالعات آیینی می باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که خیابان امام زنجان از یک سامانه سه‌گانه فضایی شامل «کانال خطی جریان» (بدنه خیابان)، «آستانه نفوذپذیر جذب و بازتوزیع» (ورودی بازار سرپوشیده) و «مخزن گره‌ای تجمع و مکث» (سبزه‌میدان) برخوردار است. این سامانه، امکان میزبانی هم‌زمان سه طیف رویدادی آیینی و مذهبی و سیاسی و مدنی را فراهم می‌سازد:.پژوهش استدلال می‌کند که مفهوم «منظر فرهنگی منعطف» می‌تواند پلی میان پارادایم ایرانی-اسلامی (زمان‌مندی آیینی، نهاد چندلایه، آستانه) و ادبیات جهانی طراحی شهری (انعطاف‌پذیری، سرزندگی، خوانایی) ایجاد کند. در سطح سیاست‌گذاری و نتیجه گرفته می‌شود که محورهای شهری چندرویدادی نباید در طرح‌های تفصیلی به کاربری‌های تک‌بعدی تقلیل یابند؛ بلکه باید به‌عنوان «منظر فرهنگی» با هویت آیینی-مدنی به رسمیت شناخته و در اسناد حفاظت و طراحی شهری لحاظ شوند.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي منظر فرهنگی منعطف پارادایم ایرانی اسلامی شهرسازی انعطاف‌پذیری فضایی خیابان امام زنجان