تحول گرافیک محیطی در عصر فناوری‌های دیجیتال؛ از ارتباط بصری ثابت تا تجربه مکان‌محور

تحول گرافیک محیطی در عصر فناوری‌های دیجیتال؛ از ارتباط بصری ثابت تا تجربه مکان‌محور

حمیده داداشی1

1) مربی گروه هنر، دانشکدۀ علوم انسانی و هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ABKD-ABKGFB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    تحولات فناوری‌های دیجیتال در دهه‌های اخیر، شیوه ارتباط انسان با محیط و نحوه دریافت و تفسیر اطلاعات بصری در فضاهای شهری را دستخوش تغییر کرده است. گرافیک محیطی که در شکل سنتی خود عمدتاً بر اطلاع‌رسانی، راهیابی، نشانه‌گذاری و ایجاد هویت بصری مکان استوار بود، با ورود رسانه‌های دیجیتال، نمایشگرهای تعاملی، فناوری مکان‌محور و واقعیت افزوده، به سوی ساختارهایی پویا، تعاملی و تجربه‌محور حرکت کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی تحول گرافیک محیطی در عصر فناوری‌های دیجیتال و بررسی تغییر رابطه میان گرافیک، مخاطب و مکان انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تحلیل نمونه‌های منتخب ایرانی و خارجی است. در این راستا، نمونه‌هایی همچون نظام راهیابی پیاده‌روی نیویورک، پروژه «شما اینجا هستید» در فیلادلفیا، دروازه‌های محله چینی‌ها در نیویورک، ایستگاه دوچرخه‌سواری برچم در بلژیک و گرافیک محیطی متروی تهران بررسی شده‌اند. روش انجام این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و گردآوری داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و اسنادی بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحول گرافیک محیطی را نمی‌توان صرفاً جایگزینی رسانه‌های چاپی با رسانه‌های دیجیتال دانست؛ بلکه این تحول شامل گذار از پیام ثابت به پیام پویا، از مکان به‌عنوان بستر به مکان به‌عنوان مؤلفه اطلاعاتی، از مخاطب منفعل به کاربر فعال و از هویت بصری به تجربه هویت‌مند مکان است. بر اساس یافته‌های پژوهش، مدلی چهارمرحله‌ای شامل «گرافیک ثابت»، «نظام گرافیکی مکان‌محور»، «گرافیک پویا» و «تجربه مکان‌محور» پیشنهاد شده است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده موفق از فناوری دیجیتال در گرافیک محیطی زمانی می‌تواند به ارتقای کیفیت منظر شهری منجر شود که در خدمت خوانایی، هویت و تجربه انسانی از مکان قرار گیرد.

کلمات کلیدی : گرافیک محیطی گرافیک تجربی منظر شهری مکان‌مندی تجربه مکان راهیابی