برآورد کشش قیمتی تقاضای پرداخت فیش عوارض نوسازی شهرداری اصفهان در دوره مشابه سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

دکتر مصطفی نجاری فروشانی¹ لعیا واعظ شهرستانی² دکتر سهیلا محمدی³

1) رییس اداره پیگیری های درامد شهرداری اصفهان ( دکتری علوم اقتصادی)
2) مسئول تامین منابع مالی شهرداری اصفهان ( کارشناس ارشد علوم اقتصادی )
3) کارشناس درآمد شهرداری اصفهان ( دکتری ریاضی)

کد IOI مقاله : ABKD-ABKGGE
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    کشش قیمتی تقاضا یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تحلیل رفتار اقتصادی در مواجهه با تغییرات قیمت و مبلغ پرداختی است و اندازه‌گیری آن امکان ارزیابی واکنش مقدار تقاضا نسبت به تغییرات قیمت را فراهم می‌سازد. در حوزه درآمدهای شهری، استفاده از مفهوم کشش قیمتی با یک ملاحظه روش‌شناختی مهم مواجه است؛ زیرا عوارض و بهای خدمات شهری از جنس کالاهای متعارف بازار نیستند و پرداخت‌کننده با تصمیمی درباره ایفای یک تعهد مالی مواجه است. ازاین‌رو، در پژوهش حاضر مفهوم کشش قیمتی به‌صورت عملیاتی برای سنجش واکنش تعداد فیش‌های پرداخت‌شده نسبت به تغییر مبلغ مؤثر پرداختی فیش به کار گرفته شده است. هدف پژوهش، برآورد کشش قیمتی تقاضای پرداخت فیش‌های نوسازی شهرداری اصفهان در دوره مشابه سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ و تفسیر اقتصادی آن در چارچوب سیاست تخفیف ۳۰ درصدی است. واحد تحلیل پژوهش «فیش» است و اجزای تشکیل‌دهنده آن شامل عوارض نوسازی، بهای خدمات پسماند، عوارض حمل‌ونقل ریلی و مطالبات معوق به‌صورت جداگانه وارد تابع تقاضا نشده‌اند. این انتخاب با هدف حفظ وحدت واحد تحلیل صورت گرفته است. در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، نرخ مبنای محاسبه مطابق سال ۱۴۰۴ حفظ شد و سیاست تخفیف ۳۰ درصدی بر مبلغ مؤثر فیش اعمال گردید. داده‌های عملکردی نشان می‌دهد تعداد فیش‌های وصول‌شده از ۲۵۶۶۶ فقره در دوره مشابه سال ۱۴۰۴ به ۴۶۱۹۶ فقره در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است؛ یعنی تعداد پرداخت‌ها حدود ۸۰ درصد رشد کرده است. در همین دوره، وصول ریالی از ۹۳۸ میلیارد ریال به ۲۳۹۷ میلیارد ریال رسیده و رشد ۱۵۶ درصدی را ثبت کرده است. با تبدیل مبلغ مؤثر پرداخت به شاخص پایه، مقدار ۱۰۰ برای وضعیت بدون تخفیف و مقدار ۷۰ برای وضعیت پس از تخفیف ۳۰ درصدی در نظر گرفته شد. تابع خطی پرداخت به شکل زیر به دست آمد: Q = 94099.33 - 684.33P بر اساس تابع مذکور، کشش قیمتی نقطه‌ای در وضعیت پایه برابر با -2.666 و در وضعیت پس از تخفیف برابر با -1.037 است. کشش قوسی بین دو وضعیت نیز حدود -1.619 به دست آمد. بنابراین، در کل دامنه مشاهده‌شده، تقاضای پرداخت نسبت به مبلغ مؤثر فیش کشش‌پذیر بوده است. این یافته نشان می‌دهد درصد تغییر در تعداد پرداخت‌ها از درصد تغییر در مبلغ مؤثر پرداخت بیشتر بوده است. بااین‌حال، به دلیل وجود مطالبات معوق و سایر اجزای فیش، نتیجه مذکور نباید به‌عنوان کشش خالص تقاضای «عوارض نوسازی جاری» تفسیر شود. تحلیل تابع درآمد نیز نشان می‌دهد در دامنه مورد مطالعه، کاهش مبلغ مؤثر پرداخت از شاخص ۱۰۰ به ۷۰ با افزایش نظری درآمد همراه شده است. نقطه درآمدی بیشینه تابع خطی در شاخص قیمتی حدود 68.75 قرار می‌گیرد که معادل تخفیف تقریبی 31.25 درصد است. با وجود جذابیت این نتیجه برای سیاستگذاری، به دلیل محدودیت تعداد مشاهدات و وجود مطالبات معوق، این نرخ باید به‌عنوان برآورد سیاستی اولیه و نه نرخ قطعی و تعمیم‌پذیر تلقی شود

کلمات کلیدی : کشش قیمتی تقاضا فیش عوارض نوسازی مبلغ مؤثر پرداخت رفتار پرداخت تخفیف درآمد شهری عوارض شهری مالیه شهری شهرداری اصفهان