بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر در طراحی معماری پایدار و ارتقای کارایی انرژی ابنیه شهری

بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر در طراحی معماری پایدار و ارتقای کارایی انرژی ابنیه شهری

بابك آزادگان1 مهدی عباس زاده سورمی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد سلامت و رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی،
2) استادیار گروه جغرافیاو برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران،

کد IOI مقاله : ABKD-ABKHDK
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    در روزگاری که سیمای شهرها زیر فشار فزاینده مصرف انرژی و دگرگونی‌های زیست‌محیطی پیوسته بازتعریف می‌شود، معماری ناگزیر است از مرتبه پاسخ‌گویی صرف به نیازهای عملکردی فراتر رود و به عرصه‌ای برای مداخله‌ای آگاهانه در نظام انرژی بدل شود. از این منظر، انرژی‌های تجدیدپذیر نه صرفاً جایگزینی فنی برای سوخت‌های فسیلی، بلکه مؤلفه‌ای بنیادین در بازاندیشی نسبت میان بنا، اقلیم و پایداری شهری به‌شمار می‌آیند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش انرژی‌های تجدیدپذیر در طراحی معماری پایدار و ارتقای کارایی انرژی ابنیه شهری، با رویکردی مروری و به روش تحلیلی-تلفیقی انجام شده است. داده‌های این پژوهش از طریق مطالعه هدفمند ۱۳ منبع علمی فارسی و انگلیسیِ منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ گردآوری شده و سپس با بهره‌گیری از تحلیل محتوای کیفی، در محورهایی چون راهبردهای غیرفعال طراحی، سامانه‌های فعال انرژی، ساختمان‌های صفرخالص انرژی، مصالح و فناوری‌های هوشمند، و نیز موانع ساختاری و مدیریتی توسعه این رویکرد، دسته‌بندی و تفسیر شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بهره‌گیری مؤثر از انرژی‌های تجدیدپذیر زمانی بیشترین کارایی را دارد که از مراحل آغازین طراحی و در پیوند با جهت‌گیری، فرم، سازمان فضایی، پوسته ساختمان و اقتضائات اقلیمی مورد توجه قرار گیرد. همچنین، راهبردهای غیرفعال همچون سایه‌اندازی، تهویه طبیعی، کنترل تابش و بهینه‌سازی پوسته، با کاهش بار اولیه انرژی، زمینه بهره‌وری بیشتر سامانه‌های فعال خورشیدی، بادی و ترکیبی را فراهم می‌سازند. نتایج این بررسی بر آن دلالت دارد که تحقق معماری پایدار در گرو ادغام انرژی در منطق طراحی معماری است، نه صرفاً افزودن فناوری به ساختمان؛ رویکردی که می‌تواند به کاهش مصرف، افزایش خودتأمینی، ارتقای تاب‌آوری انرژی و تقویت کیفیت زیست شهری بینجامد.

کلمات کلیدی : انرژی‌های تجدیدپذیر معماری پایدار کارایی انرژی ابنیه شهری