الگوهای طراحی معماری فضاهای مکث و خلوت پرستاران در بخش‌های بستری روانپزشکی: چارچوب نظری و راهبردهای مبتنی بر شواهد

الگوهای طراحی معماری فضاهای مکث و خلوت پرستاران در بخش‌های بستری روانپزشکی: چارچوب نظری و راهبردهای مبتنی بر شواهد

مائده صادقی1 ساناز لیتکوهی2 عباس یزدانفر3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری گرایش بهداشتی درمانی دانشگاه دولتی علم و صنعت
2) دانشیار گروه معماری و هنر دانشگاه پیام نور
3) دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACAFFZ
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    کادر پرستاری در بخش‌های بستری اعصاب و روان به دلیل مواجهه مستمر با بحران‌های رفتاری بیماران، نظارت مداوم و هشدارهای حسی پی‌درپی، با سطوح بالایی از استرس حاد و فرسودگی شغلی روبرو هستند. با این وجود، در طراحی معماری بیمارستان‌های روانپزشکی معاصر، فضاهای استراحت کادر درمان غالباً ماهیتی عمومی و صرفاً عملکردی داشته و فاقد ویژگی‌های بازیابی روان‌شناختی هستند. این مقاله با اتخاذ رویکرد طراحی مبتنی بر شواهد (EBD) و روش تحلیلی-تطبیقی، به تبیین چارچوب نظری و الگوهای کالبدی برای طراحی «فضاهای مکث و خلوت» (Quiet and Respite Spaces) اختصاصی پرستاران می‌پردازد. بدین منظور، با هم‌افزایی چهار چارچوب روان‌شناسی محیطی شامل نظریه طراحی حمایتی اولریش، نظریه بازیافت توجه کاپلان، نظریه تنظیم حریم خصوصی آلتمن و نظریه چشم‌انداز–پناهگاه اپلتون، ماتریس راهبردهای معماری تدوین گردید. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مداخله معماری موثر نیازمند بازتعریف هندسه فضایی از طریق تفکیک عرصه خلوت فردی از فضاهای تعامل جمعی، بهره‌گیری از عناصر بیوفیلیک و شکست بازتاب نور روز، ایجاد سلسله‌مراتب آکوستیک جهت کاهش بار شناختی، و شکل‌دهی به کنج‌های حفاظتی با تسلط بصری کنترل‌شده است. چارچوب پیشنهادی این مقاله، با ارائه الگوهای راهبردی برای بازیابی سریع ذهنی در شیفت‌های کاری (Microbreaks)، بستری عملیاتی برای ارتقای سلامت روان کارکنان و ارتقای کیفیت مراقبت در محیط‌های درمانی بستری فراهم می‌سازد.

کلمات کلیدی : معماری درمانی فضای خلوت پرستاران بخش بستری روانپزشکی بازیافت توجه حریم خصوصی محیطی طراحی مبتنی بر شواهد