بررسی اصول و راهکارهای معماری پایدار در طراحی شهرک‌های مسکونی معاصر: تحلیل ارتباط مؤلفه‌های طراحی با مصرف انرژی و کیفیت محیطی

بررسی اصول و راهکارهای معماری پایدار در طراحی شهرک‌های مسکونی معاصر: تحلیل ارتباط مؤلفه‌های طراحی با مصرف انرژی و کیفیت محیطی

محمد دهقانی1 فاطمه خمر2

1) دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، ایران
2) دانشجوی کارشناسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زاهدان، ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACAGAE
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    گسترش شهرنشینی، افزایش تقاضای انرژی در بخش ساختمان و تشدید چالش‌های محیطی، ضرورت بازنگری در طراحی شهرک‌های مسکونی معاصر را افزایش داده است. معماری پایدار با هماهنگی میان محیط ساخته‌شده، شرایط اقلیمی، منابع طبیعی و نیازهای انسانی، می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد و کیفیت محیط زندگی را ارتقا بخشد. بااین‌حال، پایداری در مقیاس شهرک مسکونی صرفاً با فناوری‌های کم‌مصرف یا افزودن عناصر سبز تحقق نمی‌یابد، بلکه به هماهنگی میان تصمیم‌های طراحی، سازمان‌دهی بافت، جانمایی ساختمان‌ها، طراحی پوسته، فضاهای باز و زیرساخت‌های محیطی نیاز دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تحلیلی اصول و راهکارهای معماری پایدار در طراحی شهرک‌های مسکونی معاصر و تبیین ارتباط آن‌ها با کاهش مصرف انرژی و ارتقای کیفیت محیطی تدوین شده است. روش پژوهش، مروری ـ تحلیلی و مبتنی بر بررسی منابع منتخب در حوزه پایداری محله‌ای، ریخت‌شناسی شهری و مصرف انرژی ساختمان است. مؤلفه‌های طراحی بر اساس مقیاس مداخله، شاخص‌های ارزیابی و محدودیت‌های زمینه‌ای تحلیل می‌شوند. مطالعات پیشین نشان می‌دهند که فرم و ریخت‌شناسی شهری در ارزیابی پایداری محله‌ها اهمیت دارند. بااین‌حال، تفاوت در تعریف و سنجش شاخص‌ها و وابستگی نتایج به شرایط زمینه‌ای، مقایسه مطالعات و تعمیم یافته‌ها را دشوار می‌کند. رابطه میان تراکم، فرم شهری و مصرف انرژی نیز یکسان نیست و تحت تأثیر اقلیم، ویژگی‌های ساختمان، شیوه بهره‌برداری و روش سنجش قرار دارد. بر مبنای این تحلیل، چارچوبی مفهومی پیشنهاد می‌شود که تصمیم‌گیری برای طراحی پایدار شهرک‌های مسکونی را از تعریف مسئله و شناخت زمینه تا انتخاب راهکار، تعیین شاخص‌های ارزیابی، بررسی بده‌بستان‌های طراحی و پایش عملکرد پس از بهره‌برداری پیوند می‌دهد. این چارچوب بر تعریف اهداف، انتخاب شاخص‌های قابل سنجش و ارزیابی هم‌زمان ابعاد محیطی و عملکردی تأکید دارد. نتیجه پژوهش آن است که پایداری شهرک‌های مسکونی باید عملکردی چندبعدی، وابسته به زمینه و قابل ارزیابی تلقی شود: تحقق آن مستلزم هماهنگی میان راهکارهای کالبدی، انرژی، محیطی و نیازهای کاربران است.

کلمات کلیدی : معماری پایدار شهرک‌های مسکونی مصرف انرژی کیفیت محیطی ریخت‌شناسی شهری