از حریم ثابت تا خلوت تنظیم‌پذیر: چارچوبی برای طراحی داخلی مسکن معاصر ایران با بازخوانی منطق آستانه

از حریم ثابت تا خلوت تنظیم‌پذیر: چارچوبی برای طراحی داخلی مسکن معاصر ایران با بازخوانی منطق آستانه

زهرا وصف وند1

1) پژوهشگر مستقل معماری داخلی

کد IOI مقاله : ABKD-ACAZBC
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    کاهش مساحت واحدهای مسکونی و هم‌زمانی فعالیت‌هایی چون استراحت، کار، پذیرایی و زندگی خانوادگی، تنظیم حریم را به مسئله‌ای فراتر از جداسازی ثابت فضاها تبدیل کرده است. این مقاله می‌پرسد چگونه می‌توان منطق آستانه و سلسله‌مراتب فضایی خانه ایرانی را بدون بازتولید صوری عناصر تاریخی، برای طراحی داخلی مسکن معاصر بازخوانی کرد. روش پژوهش، مرور تلفیقیِ هدفمند و تحلیل مقایسه‌ای مفاهیم در مجموعه‌ای از آثار نظری و مطالعات منتشرشده فارسی و انگلیسی است. شواهد در چهار محور «تنظیم دسترسی»، «کنترل دید»، «انعطاف کارکردی» و «امکان انتخاب میزان تعامل» دسته‌بندی شده و بر اساس پیوند میان ادعای منبع و قابلیت ترجمه به تصمیم طراحی تحلیل شده‌اند. حاصل این تلفیق، چارچوبی پیشنهادی در سه مقیاس ورودی واحد، میان‌فضاهای داخلی و گوشه‌های خلوت است که ابزارهایی نظیر شکست دید مستقیم، لایه‌های آستانه‌ای، جداره‌های قابل تغییر، نشیمن‌های نیمه‌محصور و کنترل‌پذیری نور و صدا را در بر می‌گیرد. نتیجه مقاله نه اثبات تجربیِ بهبود کیفیت زندگی، بلکه صورت‌بندی مجموعه‌ای از راهبردهای طراحی قابل ارزیابی است: حریم مطلوب در مسکن معاصر لزوماً از افزایش تعداد دیوارهای ثابت حاصل نمی‌شود، بلکه به امکان انتخاب و تغییر مرزهای دسترسی و تعامل وابسته است. اعتبار رفتاری چارچوب نیازمند آزمون میدانی در واحدهای مسکونی واقعی است.

کلمات کلیدی : معماری داخلی حریم خصوصی آستانه فضایی انعطاف‌پذیری مسکن معاصر روان‌شناسی محیطی