بررسی تطبیقی ظرفیت کالبدی مؤثر بر کیفیت زندگی روانی-اجتماعی در الگوهای سکونت ویلایی سنتی و آپارتمانی معاصر؛ مطالعه‌ی موردی استان البرز»

بررسی تطبیقی ظرفیت کالبدی مؤثر بر کیفیت زندگی روانی-اجتماعی در الگوهای سکونت ویلایی سنتی و آپارتمانی معاصر؛ مطالعه‌ی موردی استان البرز»

پارساسیدآقازاده1

1) دانشجوی کارشناسی معماری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج،ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACAZBD
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    رشد جمعیت شهری و افزایش قیمت زمین در دهه‌های اخیر، الگوی غالب سکونت در ایران را از خانه‌های ویلایی تک‌واحدی به‌سمت مجتمع‌های آپارتمانی متراکم سوق داده است؛ گذاری که می‌تواند بدون توجه کافی به ابعاد روانی و اجتماعی سکونت صورت گیرد. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت کالبدی این دو الگوی سکونتی برای تأمین کیفیت زندگی روانی-اجتماعی ساکنان، به مطالعه‌ی تطبیقی دو نمونه‌ی موردی در استان البرز پرداخته است: خانه‌ی دکتر مصدق در نظرآباد، به‌عنوان نمونه‌ای از الگوی سکونت ویلایی سنتی، و مجتمع مسکونی مهرشهر کرج، به‌عنوان نمونه‌ای از الگوی آپارتمان‌سازی معاصر. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و اسنادی است و چارچوب مفهومی آن بر مبانی نظری روان‌شناسی محیط، از جمله نظریه‌ی تنظیم حریم خصوصی و قلمروپایی آلتمن و تمایز تراکم از ازدحام نزد استوکولز، استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد تفاوت میان دو الگوی سکونتی را نمی‌توان صرفاً به میزان تراکم فیزیکی نسبت داد؛ بلکه نحوه‌ی سازمان‌دهی مرز میان فضای خصوصی و عمومی، ظرفیت متفاوتی در دو نمونه ایجاد می‌کند. مهم‌ترین یافته‌ی پژوهش نشان می‌دهد که وجود سلسله‌مراتب فضایی در مقیاس کلان مجموعه، لزوماً به معنای تأمین حریم خصوصی در مقیاس خرد واحد مسکونی نیست. بر این اساس، پژوهش پیشنهاد می‌کند پاسخ به چالش تراکم مسکونی در کلان‌شهرهای ایران، نه بازگشت به الگوی ویلایی و نه تداوم بی‌تغییر آپارتمان‌سازی انبوه، بلکه بازتفسیر سازوکارهای کیفی معماری سنتی -نظیر فضای انتقالی نیمه‌خصوصی و عناصر هویت‌بخش کالبدی- در مقیاس مسکن متراکم معاصر است. یافته‌های پژوهش بر پایه‌ی مطالعه‌ی اسنادی به‌دست آمده و فاقد سنجش مستقیم تجربه‌ی زیسته‌ی ساکنان است.

کلمات کلیدی : ظرفیت کالبدی کیفیت زندگی روانی اجتماعی قلمروپایی و حریم خصوصی حس تعلق مکانی تراکم و ازدحام