بررسی سازمان کالبدی و عناصر معماری آرامگاه باباقاسم اصفهان

بررسی سازمان کالبدی و عناصر معماری آرامگاه باباقاسم اصفهان

نرگس تیموری اوغاز1 مریم شیروانی2

1) دانش آموخته دکتری پژوهش هنر دانشگاه هنر اصفهان. اصفهان. ایران
2) دانشجوی دکتری مرمت آثار تاریخی دانشگاه هنر اصفهان. اصفهان. ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACAZKD
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    آرامگاه باباقاسم از بناهای آرامگاهی دوره ایلخانی اصفهان است که به سبب ترکیب کالبدی، ساختار هندسی و تنوع عناصر معماری و تزئینی، جایگاه قابل توجهی در معماری این دوره دارد. با وجود مطالعات انجام‌شده درباره ویژگی‌های معماری و تزئینات این بنا، اطلاعات موجود عمدتاً در قالب توصیف اجزای کالبدی و عناصر تزئینی ارائه شده و ارتباط میان این اجزا و سازمان کلی بنا کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سازمان کالبدی آرامگاه باباقاسم و تبیین ارتباط میان ساختار فضایی و عناصر معماری آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی، بررسی منابع تاریخی و مطالعات میدانی گردآوری شده‌اند. در تحلیل داده‌ها، ساختار کلی بنا، نحوه ارتباط دو بخش اصلی، سازمان هندسی و عمودی، ورودی، گنبد، محراب، مقرنس‌ها و آرایه‌های معماری در ارتباط با تحولات تاریخی بنا بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کالبد آرامگاه از دو بخش اصلیِ متصل با ویژگی‌های متفاوت شکل گرفته و روابط میان این دو بخش، در کنار تغییرات دوره‌های بعد، در شکل‌گیری سازمان کالبدی موجود مؤثر بوده است. در بخش اصلی بنا، ترکیب فضای چهارضلعی با عناصر واسط و پوشش گنبدی، ساختاری منسجم در سازمان عمودی ایجاد کرده و ورودی، محراب، گنبد و مقرنس‌ها در تعریف جهت‌گیری، سلسله‌مراتب و کیفیت فضایی بنا نقش دارند. همچنین کتیبه‌های تاریخی و شواهد مربوط به تعمیرات و تغییرات، امکان تشخیص لایه‌های مختلف شکل‌گیری کالبد موجود را فراهم می‌کنند. بر این اساس، سازمان کنونی آرامگاه حاصل تعامل میان طرح اولیه، روابط میان اجزای معماری و تحولات تاریخی بناست و بررسی این روابط، درک دقیق‌تری از ساختار معماری این دوره را فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : آرامگاه باباقاسم معماری ایلخانی سازمان کالبدی عناصر معماری اصفهان