سازگاری فیزیکی موجودات زنده به‌عنوان الگوی طراحی معماری پایدار

سازگاری فیزیکی موجودات زنده به‌عنوان الگوی طراحی معماری پایدار

فاطمه علی زاده1 طه جمشیدی2

1) گروه فناوری معماری، دانشگاه رسام
2) استاد دپارتمان معماری، دانشگاه رسام

کد IOI مقاله : ABKD-ACZFCC
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    تغییرات و نوسانات اقلیمی، افزایش میزان مصرف انرژی و ضرورت کاستن از پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از ساختمان‌ها، لزوم بازتعریف رابطه میان معماری و محیط را بیش از پیش مطرح کرده است. موجودات زنده طی روند تکامل، در برابر عواملی نظیر دما، تابش، جریان هوا، رطوبت و نیروهای مکانیکی، سازوکارهای فیزیکی متنوعی را توسعه داده‌اند که امکان حفظ عملکرد و سازگاری با شرایط محیطی را برای آن‌ها فراهم می‌کند. از این منظر، مسئله اساسی پژوهش حاضر، شناسایی و استخراج این سازوکارها و بررسی چگونگی تبدیل آن‌ها به اصولی قابل بهره‌گیری در طراحی معماری پایدار است. هدف پژوهش، تبیین پیوند میان محرک‌های محیطی، پاسخ موجود زنده، سازوکار فیزیکی شکل‌گرفته در برابر آن و راهکار معماری متناظر با آن است؛ به‌گونه‌ای که بتوان چارچوبی برای انتقال این منطق از نظام‌های زیستی به فرایند طراحی معماری ارائه کرد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و به روش توصیفی _ تحلیلی انجام شده است و با تکیه بر مطالعات نظری و پژوهش‌های علمی مرتبط با بیومیمیکری، معماری بیونیک، پوسته‌های تطبیقی، تنظیم حرارتی و سازگاری زیستی، به تحلیل نمونه‌های منتخب می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قابلیت اصلی طبیعت برای بهره‌گیری در معماری، در بازتولید فرم ظاهری موجودات زنده خلاصه نمی‌شود، بلکه در درک رابطه میان شرایط محیطی، ویژگی‌های ساختاری و نحوه پاسخ‌گویی عملکردی آن‌ها قرار دارد. بر مبنای این دیدگاه، یک چارچوب هفت‌مرحله‌ای شامل شناسایی محرک، شناسایی پاسخ زیستی، استخراج سازوکار فیزیکی، انتزاع اصل، ترجمه معماری، تعریف پاسخ و ارزیابی عملکرد پیشنهاد می‌شود. به‌کارگیری این چارچوب می‌تواند زمینه شکل‌گیری راهکارهای سازگار در حوزه‌هایی همچون پوسته‌های معماری، تهویه، کنترل تابش، تنظیم حرارتی، مدیریت رطوبت و سیستم‌های سازه‌ای را فراهم سازد و رویکرد طبیعت‌محور در معماری را از بازتولید صوری به سمت انتقال و بهره‌گیری از دانش عملکردی طبیعت هدایت کند.

کلمات کلیدی : سازگاری زیستی معماری پایدار بیومیمیکری معماری بیونیک سازوکار فیزیکی طراحی پاسخگو