بازنمایی شهر در قصه؛ تهران در رمان نگران‌ نباش

بازنمایی شهر در قصه؛ تهران در رمان نگران‌ نباش

سحر هاشمیان1

1) کارشناسی‌ارشد مطالعات معماری ایران. دانشگاه تهران. ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACZFKK
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    رمان شهری، شهر را صرفاً به‌عنوان محل وقوع حوادث داستان بازنمایی نمی‌کند، بلکه از طریق روابط میان شخصیت‌ها، حوادث، فضاها، رفتارها و تجربه‌های زیسته، تصویری معنادار از شهر ارائه می‌دهد. رمان «نگران نباش» نوشته‌ی مهسا محبعلی، روایت یک شبانه‌روز از زندگی دختر جوان معتادی به نام شادی‌است که هم‌زمان با وقوع پیش‌لرزه‌های زلزله در تهران، در شهر حرکت می‌کند. در این رمان، تهران تنها پس‌زمینه‌ی حوادث نیست، بلکه در شکل‌گیری پیرنگ، شخصیت‌پردازی، صحنه‌ها و روابط میان شخصیت‌ها حضور مؤثر دارد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با تکیه بر الگوی «قصه شهر» سیدمحسن حبیبی، به بازخوانی نحوه‌ی شکل‌گیری تصویر تهران در رمان «نگران نباش» می‌پردازد. بر این اساس، عناصر پیرنگ، شخصیت و شخصیت‌پردازی، حقیقت‌مانندی، درونمایه، موضوع، زاویه دید و صحنه و صحنه‌آرایی، نه به‌عنوان عناصر مستقل داستان، بلکه به‌عنوان اجزای سازنده‌ی «قصه تهران» بررسی می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که زلزله در رمان صرفاً یک حادثه نیست، بلکه آشفتگی‌ها، تضادها و گسست‌هایی را که پیش از آن در روابط اجتماعی و فضای شهری وجود داشته، آشکار می‌کند. تهران در کنار شادی به شخصیتی روایی تبدیل می‌شود؛ شهری شلوغ، متناقض، فرسوده و در عین حال زنده که رفتار شهروندانش را شکل می‌دهد و خود نیز از رفتار آنان تأثیر می‌پذیرد. همچنین، زاویه دید درونی راوی، حرکت او در خیابان‌ها، صحنه‌های ازدحام و خلوت شهر و حضور فضاهایی مانند خیابان، میدان، پارک و پیاده‌رو، موجب می‌شود شهر نه از بیرون، بلکه از درون تجربه‌ی شهری روایت شود. از این منظر، تهران در «نگران نباش» عنصری صرفاً مکانی نیست، بلکه در پیشبرد حوادث و شکل‌گیری معنای داستان نقش ساختاری دارد.

کلمات کلیدی : رمان شهری تهران قصه شهر نگران نباش بازنمایی شهر روایت