واکاوی ساختار فضایی چندمرکزی و تبیین نقش آن در ظرفیتسازی سکونتگاههای پایدار گیلان
واکاوی ساختار فضایی چندمرکزی و تبیین نقش آن در ظرفیتسازی سکونتگاههای پایدار گیلان
ذکیه اکبری سلیماندارابی1 علیرضا قنبری جوپیش2
1) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی منطقه ای دانشگاه شهید بهشتی تهران
2) کارشناسی ارشد مهندسی معماری دانشگاه علوم تحقیقات استان گیلان
کد IOI مقاله
:
ABKD-ACZGGC
محل انتشار :
چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
تحولات ساختار فضایی در دهه های اخیر، تعادل کالبدی و کارکردی سامانه های سکونتگاهی را با چالش مواجه ساخته و الگوهای تک مرکزی سنتی را ناکارامد نموده است. هدف این پژوهش، واکاوی ماهیت ساختار فضایی استان گیلان در دو بعد ریخت شناختی و کارکردی و تبیین نقش آن در ظرفیت سازی سکونتگاه های پایدار است. روش تحقیق با رویکرد تحلیلی-فضایی و مبتنی بر داده های سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 انجام گرفته است؛ بطوریکه در بعد ریخت شناسی از مدل رتبه-اندازه و شاخص های نخست شهری، و در بعد کارکردی از مدل ضریب مکانی(LQ) در سه بخش عمده فعالیت اقتصادی بهره گرفته شد. یافته های بعد ریخت شناختی حاکی از حاکمیت تک مرکزی شدید و پدیده ماکروسفالی در رأس سلسله مراتب شهری با شاخص دو شهری(S2=4.77) و شاخص چهار شهری (S4=1.86) در رشت است؛ با این وجود، لایه ی میانی با توزیع همگن جمعیتی از ظرفیت کالبدی بالایی برخوردار است. در مقابل، تحلیل کارکردی نشان داد که فعالیت های اقتصادی مبتنی بر یک ساختار چند مرکزی با تخصص گرایی فضایی بالا شامل کانون های مکمل خدماتی، قطب های صنعتی پیرامونی و پهنه های کشاورزی سازمان یافته اند. برایند نتایج، وجود نوعی «ناهمزمانی فضایی» میان کالبد متمرکز و کارکرد چند مرکزی را در گیلان اثبات می کند در نهایت، تدوین مدل شبکه ای مبتنی بر تقسیم کار فضایی، توسعه کریدور های ترانزیتی سبز و مهار خزش شهری جهت ظرفیت سازی پایدار سکونتگاه ها پیشنهاد گردید.
کلمات کلیدی : ساختار فضایی توسعه چند مرکزی روابط مکمل ضریب مکانی سکونتگاه پایدار استان گیلان