بررسی عوامل مؤثر بر کارایی بهسازی زیستی خاک با استفاده از میکروارگانیسم‌ها

بررسی عوامل مؤثر بر کارایی بهسازی زیستی خاک با استفاده از میکروارگانیسم‌ها

حسام موسوی1 سید امیرحسین حسینی چالشتری2 محمد علی‌بابائی شهرکی3

1) دانشجوی کاردانی پیوسته عمران، گروه مهندسی عمران دانشگاه ملی مهارت واحد پسران شهرکرد، شهرکرد، ایران
2) گروه مهندسی عمران، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
3) گروه مهندسی عمران، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ABKD-ACZHFA
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    بهسازی خاک یکی از موضوعات مهم در مهندسی ژئوتکنیک است که با هدف افزایش مقاومت و سختی خاک، کاهش تراکم‌پذیری و نشست، بهبود پایداری و کنترل نفوذپذیری انجام می‌شود. روش‌های متداول مکانیکی و شیمیایی، با وجود قابلیت فنی مناسب، در برخی شرایط با محدودیت‌هایی از نظر مصرف انرژی، استفاده از مواد شیمیایی و پیامدهای زیست‌محیطی همراه هستند. در سال‌های اخیر، استفاده از میکروارگانیسم‌ها به‌عنوان رویکردی زیستی و کم‌کربن برای اصلاح ویژگی‌های مهندسی خاک مورد توجه قرار گرفته است. در میان این روش‌ها، رسوب‌گذاری کربنات کلسیم القاشده توسط میکروارگانیسم‌ها (MICP) به دلیل قابلیت ایجاد پیوند میان ذرات خاک از طریق تشکیل کربنات کلسیم، جایگاه ویژه‌ای در مطالعات بهسازی زیستی خاک پیدا کرده است. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر کارایی بهسازی زیستی خاک با استفاده از میکروارگانیسم‌ها و تبیین نحوه اثرگذاری این عوامل بر فرآیند زیستی، میزان رسوب کربنات کلسیم و در نهایت عملکرد مهندسی خاک بهسازی‌شده است. در این راستا، مطالعات پیشین به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری و از جنبه نوع و فعالیت میکروارگانیسم، غلظت و ماندگاری سلول‌های باکتریایی، فعالیت آنزیمی، شرایط pH و دما، رطوبت و شوری، غلظت منابع کلسیم و مواد مغذی، ویژگی‌های دانه‌بندی و معدنی خاک، تخلخل و نفوذپذیری، روش و نحوه تزریق، زمان تیمار و شرایط محیطی مورد مقایسه و تحلیل قرار می‌گیرند. همچنین، ارتباط میان این عوامل و شاخص‌های عملکردی نظیر افزایش مقاومت برشی و سختی، کاهش نفوذپذیری و کنترل تغییرشکل و نشست بررسی می‌شود. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که کارایی بهسازی زیستی حاصل عملکرد یک عامل منفرد نیست، بلکه به برهم‌کنش میان فعالیت میکروبی، شرایط شیمیایی و محیطی، ویژگی‌های خاک و نحوه اجرای فرآیند وابسته است. بنابراین، دستیابی به رسوب یکنواخت و پایدار، حفظ فعالیت میکروارگانیسم‌ها و انتقال مؤثر مواد واکنش‌دهنده در توده خاک از مهم‌ترین الزامات افزایش کارایی این فناوری محسوب می‌شود. در نهایت، مقاله با مقایسه مطالعات پیشین، چارچوبی تحلیلی برای شناسایی عوامل تعیین‌کننده کارایی بهسازی زیستی و چالش‌های توسعه آن از مقیاس آزمایشگاهی به کاربردهای مهندسی ارائه می‌کند.

کلمات کلیدی : بهسازی زیستی خاک میکروارگانیسم‌ها رسوب‌گذاری کربنات کلسیم القاشده توسط میکروارگانیسم‌ها micp بیوسیمان رسوب کربنات کلسیم تثبیت زیستی خاک مهندسی ژئوتکنیک