فراتر از شهر ۱۵ دقیقه‌ای: سنجش عدالت فضایی در دسترسی واقعی به خدمات روزمره با تلفیق فاصله مکانی، زمان سفر و کیفیت مسیر

فراتر از شهر ۱۵ دقیقه‌ای: سنجش عدالت فضایی در دسترسی واقعی به خدمات روزمره با تلفیق فاصله مکانی، زمان سفر و کیفیت مسیر

مهسا دولتی نوده1 محمد مهدی بایاری2

1) گروه معماری،واحد علی آباد کتول،دانشگاه آزاد اسلامی،علی آباد کتول،ایران.
2) کارشناسی معماری،گروه معماری،واحد علی آباد کتول،دانشگاه آزاد اسلامی،علی آباد کتول،ایران.

کد IOI مقاله : ABKD-ACZHZD
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    شهر ۱۵ دقیقه‌ای بر دسترسی شهروندان به خدمات روزمره در فاصله زمانی کوتاه از محل سکونت تأکید دارد؛ بااین‌حال، سنجش دسترسی صرفاً بر پایه فاصله یا شعاع ثابت، الزاماً بازتاب‌دهنده شرایط واقعی حرکت در شبکه شهری نیست. مسیرهای غیرمستقیم، تفاوت زمان سفر و کیفیت متفاوت زیرساخت‌های پیاده می‌توانند موجب شوند دو سکونتگاه با فاصله مکانی مشابه، از سطح متفاوتی از دسترسی واقعی برخوردار باشند. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی برای سنجش عدالت فضایی در دسترسی واقعی به خدمات روزمره، مفهوم شهر ۱۵ دقیقه‌ای را از سطح «نزدیکی مکانی» به سطح «قابلیت دسترسی واقعی» گسترش می‌دهد. روش پژوهش کاربردی و مبتنی بر تحلیل فضایی و شبکه‌ای است و از داده‌های مکانی، شبکه معابر و موقعیت خدمات روزمره استفاده می‌کند. سه سناریوی متوالی شامل فاصله مکانی شبکه‌ای، ترکیب فاصله و زمان سفر، و ترکیب فاصله، زمان سفر و کیفیت مسیر تعریف می‌شود. در سناریوی سوم، کیفیت مسیر پیاده بر اساس ویژگی‌های قابل سنجش همچون پیوستگی مسیر، وضعیت پیاده‌رو، موانع حرکتی، ایمنی عبور از تقاطع‌ها و میزان تداخل با سواره ارزیابی می‌شود. شهر گرگان به‌عنوان محدوده مطالعه انتخاب شده است. چارچوب پیشنهادی امکان مقایسه میزان تغییرپذیری دسترسی در سه سطح و شناسایی پهنه‌هایی را فراهم می‌کند که در ارزیابی صرفاً مبتنی بر فاصله، برخوردار به نظر می‌رسند اما در شرایط واقعی حرکت با محدودیت دسترسی مواجه‌اند. نوآوری پژوهش در تلفیق هم‌زمان فاصله، زمان سفر و کیفیت مسیر در ارزیابی عدالت فضایی و عبور از رویکرد تک‌بعدی سنجش نزدیکی است.

کلمات کلیدی : شهر ۱۵ دقیقه‌ای عدالت فضایی دسترسی واقعی فاصله مکانی زمان سفر کیفیت مسیر گرگان