سنجش عدالت فضایی در خدمات آتش‌نشانی: چارچوبی روش‌شناختی برای تحلیل نابرابری زمان پاسخ و پوشش ایستگاه‌ها برای گروه‌های آسیب‌پذیر

سنجش عدالت فضایی در خدمات آتش‌نشانی: چارچوبی روش‌شناختی برای تحلیل نابرابری زمان پاسخ و پوشش ایستگاه‌ها برای گروه‌های آسیب‌پذیر

فواد حسین زاده1

1) دکترای مدیریت استراتژیک

کد IOI مقاله : ABKD-ACZKAC
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    عدالت فضایی در خدمات عمومی، یکی از ارکان اساسی برنامه‌ریزی شهری پایدار است. خدمات آتش‌نشانی به‌دلیل ماهیت حیاتی و زمان‌محور خود، از حساسیت ویژه‌ای در این زمینه برخوردار است؛ زیرا هر دقیقه تأخیر در پاسخ، می‌تواند به خسارات جبران‌ناپذیر جانی و مالی منجر شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی روش‌شناختی و یکپارچه برای سنجش عدالت فضایی در خدمات آتش‌نشانی، با تأکید ویژه بر تحلیل نابرابری زمان پاسخ و پوشش ایستگاه‌ها برای گروه‌های آسیب‌پذیر، تدوین شده است. این پژوهش از نوع بنیادی–کاربردی و با رویکرد روش‌شناختی–توسعه‌ای است و در آن چارچوبی پنج‌مرحله‌ای شامل «تعریف شاخص‌های عدالت فضایی»، «سنجش دسترسی و زمان پاسخ»، «شناسایی گروه‌های آسیب‌پذیر»، «تحلیل نابرابری فضایی» و «ارزیابی سیاست‌های مداخله» پیشنهاد می‌شود. ابزارهای تحلیلی مورد استفاده شامل تحلیل شبکه‌ای در GIS، شاخص‌های فضایی (Moran s I، Getis-Ord، GWR)، روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (TOPSIS، VIKOR)، تحلیل عدالت توزیعی و رویکرد قابلیت‌محور است. چارچوب پیشنهادی بر پایه چهار بعد اصلی «دسترسی»، «آسیب‌پذیری»، «توزیع منابع» و «کیفیت خدمات» و ۱۶ زیرشاخص بنا شده است. نوآوری اصلی این پژوهش، ارائه ساختاری منسجم است که به‌جای تمرکز صرف بر توزیع فیزیکی ایستگاه‌ها، نیازهای متفاوت گروه‌های اجتماعی–اقتصادی را در سنجش عدالت وارد می‌کند و مفهوم «برابری مؤثر» را به‌جای «برابری صوری» مبنای ارزیابی قرار می‌دهد. چارچوب پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان الگویی قابل تعمیم در ارزیابی عدالت فضایی سایر خدمات عمومی شهری نیز به‌کار گرفته شود.

کلمات کلیدی : عدالت فضایی خدمات آتش‌نشانی زمان پاسخ گروه‌های آسیب‌پذیر تحلیل نابرابری تحلیل شبکه‌ای gis برنامه‌ریزی شهری عادلانه