واکاوی نشانه‌شناختی ریتم فضایی در توالی فضاهای موزه یهود برلین و نقش آن در خوانش معنایی فضا

واکاوی نشانه‌شناختی ریتم فضایی در توالی فضاهای موزه یهود برلین و نقش آن در خوانش معنایی فضا

حمیده ذهبی1 سیما پارسائی2 محسن شهسواری3 طهمورث فقیه ملک مرزبان4

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، گروه هنر و معماری دانشگاه آپادانا، شیراز، ایران.
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، گروه هنر و معماری دانشگاه آپادانا، شیراز، ایران.
3) دانشجوی دکترای معماری، گروه هنر و معماری دانشگاه آپادانا، شیراز، ایران.
4) دکترای معماری، استاد دانشگاه آپادانا ،عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد ، گروه هنر و معماری دانشگاه آپادانا، شیراز، ایران.

کد IOI مقاله : ABKD-ACZZEB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    موزه یهود برلین اثر دنیل لیبسکیند، با برخورداری از هندسه شکسته، سازمان فضایی پیچیده، مسیرهای حرکتی غیرخطی، فضاهای تهی، تغییرات مقیاس و کیفیت‌های متنوع فضایی، نمونه‌ای قابل توجه برای بررسی رابطه میان سازمان فضایی، تجربه ادراکی و شکل‌گیری معنا در معماری است. مسئله پژوهش حاضر، چگونگی نقش‌آفرینی ریتم فضایی در تعامل با حرکت و تجربه ادراکی مخاطب و تأثیر آن بر شکل‌گیری و خوانش معنایی فضاست. هدف پژوهش، تبیین نقش ریتم فضایی به‌عنوان بخشی از نظام نشانه‌ای معماری در شکل‌گیری تجربه و معنای فضا در موزه یهود برلین است. پژوهش از نظر ماهیت کیفی و تفسیری و از نظر راهبرد، مطالعه موردی است و با رویکرد نشانه‌شناختی اومبرتو اکو انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی و با استفاده از منابع علمی، نقشه‌ها، مقاطع، تصاویر، دیاگرام‌های حرکتی و مستندات معماری نمونه موردی گردآوری شدند. در فرایند تحلیل، مؤلفه‌های کالبدی و نشانه‌ای بنا شامل فرم و هندسه، نور و سایه، مصالح و بافت، سازمان فضایی و مسیر حرکت و توالی بررسی و سپس الگوهای ریتمیک شامل تکرار و تغییر، توالی و گسست، مکث و پیوستگی و حرکت و تجربه زمانی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ریتم فضایی در موزه یهود برلین صرفاً ویژگی کالبدی یا بصری نیست، بلکه از طریق سازمان‌دهی توالی، حرکت، مکث، تغییر و گسست، تجربه‌ای تدریجی و زمانمند برای مخاطب ایجاد می‌کند. این فرایند، زمینه شکل‌گیری خوانش‌های معنایی مرتبط با حافظه، فقدان، هویت و روایت تاریخی را فراهم می‌سازد. بر این اساس، ریتم فضایی را می‌توان واسطه‌ای میان ویژگی‌های کالبدی معماری، تجربه ادراکی مخاطب و فرایند خوانش و تأویل معنا دانست.

کلمات کلیدی : نشانه شناسی معماری موزه یهود برلین توالی فضا ریتم فضایی تجربه ادراکی