اصول طراحی فضاهای آموزشی برای کودکان با نیازهای ویژه با تأکید بر توانمندسازی و یکپارچگی حسی؛مطالعه موردی: شهر اصفهان

اصول طراحی فضاهای آموزشی برای کودکان با نیازهای ویژه با تأکید بر توانمندسازی و یکپارچگی حسی؛مطالعه موردی: شهر اصفهان

اسما گلی1 آسيه دهون2 احمد چنگایی3

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته مهندسی معماری دانشگاه تهران(هنرهای زیبا)
2) دانشجوی دکترا مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
3) دانش آموخته کارشناسی مهندسی کامپیوتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد رامهرمز

کد IOI مقاله : ABZE-ABFGBA
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست(caucong.com)
چکیده :
    پژوهش حاضر با هدف تدوین اصول طراحی فضای آموزشی برای کودکان با نیازهای ویژه در شهر اصفهان مبتنی بر رویکرد یکپارچگی حسی و تأکید بر توانمندسازی غیرفیزیکی انجام شده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال اساسی که: اصول طراحی فضاهای آموزشی مبتنی بر یکپارچگی حسی برای کودکان با نیازهای ویژه در بافت اقلیمی-فرهنگی شهر اصفهان کدامند و چگونه بر توانمندسازی آنان تأثیر می‌گذارند؟ روش تحقیق از نوع آمیخته با طرح نیمه‌تجربی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه کودکان ۴ تا ۷ سال با نیازهای ویژه (طیف اوتیسم، سندرم داون و اختلال یادگیری) در مراکز آموزشی تحت پوشش سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. حجم نمونه ۱۷۳ نفر برآورد گردید که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۸۷ نفر) و کنترل (۸۶ نفر) جایدهی شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق‌ساخته سنجش کیفیت محیط‌های آموزشی چندحسی و همچنین آزمون استاندارد شده مهارت‌های یکپارچگی حسی (فرم کوتاه) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و R نسخه ۴/۳ تحلیل شدند. یافته‌های آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) نشان داد که طراحی مبتنی بر اصول یکپارچگی حسی تأثیر معناداری بر بهبود مهارت‌های پردازش حسی (F=24/67, P<0/001, η²=0/42)، کاهش رفتارهای کلیشه‌ای (F=31/45, P<0/001, η²=0/48) و افزایش تعاملات اجتماعی کودکان با نیازهای ویژه (F=19/83, P<0/001, η²=0/37) داشته است. نتایج رگرسیون لجستیک در R نشان داد که متغیرهای «کنترل نور طبیعی» (OR=3/42, P<0/01) و «تنوع بافت مصالح» (OR=2/98, P<0/01) بیشترین نقش را در پیش‌بینی کیفیت فضای آموزشی دارند. در نهایت، بر اساس یافته‌ها، هشت اصل طراحی شامل: سازماندهی حسی فضا، کنترل آکوستیک، نورپردازی متعادل، بافت‌های حسی متنوع، فضاهای نیمه‌باز مرتبط با طبیعت، خوانایی مسیر، پرهیز از اختلاف سطح و استفاده از عناصر بومی اقلیمی تدوین گردید.

کلمات کلیدی : معماری چندحسی یکپارچگی حسی فضاهای آموزشی کودکان با نیازهای ویژه توانمندسازی اصفهان