چارچوب طراحی الگوی مسکن خانواده‌محور مبتنی بر آموزه‌های فقهی

چارچوب طراحی الگوی مسکن خانواده‌محور مبتنی بر آموزه‌های فقهی

زهرا کرمی باصیری1

1) سطح3 فقه و اصول حوزه علمیه

کد IOI مقاله : ABZE-ABHEKG
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست(caucong.com)
چکیده :
    مسکن در منظومه فکری اسلام، صرفاً یک سرپناه فیزیکی نیست، بلکه کانون تحقق آرامش و حفظ حریم خانواده است. با این حال، معماری مسکن معاصر ایران با پذیرش الگوهای غربی، به «بحران بی‌حریمی» دچار شده است. پیامدهای این بحران عبارتند از: کاهش صمیمیت زوجین، نقض حریم فرزندان و افزایش تنش‌های همسایگی. این پژوهش با هدف تدوین چارچوبی عملی برای طراحی مسکن خانواده‌محور و با تمرکز بر سه مؤلفه «جداسازی اتاق‌ها»، «طراحی پنجره غیرمشرف» و «عایق‌بندی صوتی» انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای از قرآن، روایات، کتب فقهی و معماری اسلامی بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد: اول، بر اساس قاعده «حرز» و روایات جداسازی بستر، تفکیک اتاق والدین از فرزندان و جداسازی اتاق دختران و پسران ضروری است. دوم، بر اساس قاعده «لاضرر» و حدیث سمره بن جندب، نصب پنجره‌های شفاف مشرف به همسایه ممنوع است. سوم، با قیاس به حکم منع صدای مزاحم، عایق‌بندی صوتی دیوارهای مشترک الزامی است. رعایت همزمان این سه مؤلفه، آرامش خانواده را تأمین می‌کند.

کلمات کلیدی : فقه معماری تفکیک حریم قاعده لاضرر مسکن خانواده‌محور عایق صوتی