منظر شهری و خدمات اکوسیستمی در میناب: پیوند کیفیت محیط‌زیست، هویت فرهنگی و تعلق مکانی

منظر شهری و خدمات اکوسیستمی در میناب: پیوند کیفیت محیط‌زیست، هویت فرهنگی و تعلق مکانی

طیبه سلیمی1 فهیمه سلیمی2

1) کارشناس ارشد جغرافیا
2) پژوهشگر حوزه شهری

کد IOI مقاله : ABZE-ABHHAK
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست(caucong.com)
چکیده :
    منظر شهری به‌عنوان برآیند تعامل انسان و محیط، نقشی کلیدی در کیفیت محیط‌زیست و شکل‌گیری هویت شهری دارد. پژوهش حاضر با رویکردی محیط‌زیستی، به تحلیل نقش عناصر طبیعی منظر در ارتقای هویت فرهنگی و تقویت تعلق مکانی شهروندان شهر میناب می‌پردازد. در این شهر، رودخانه میناب و نخلستان‌های پیرامونی علاوه بر ارزش‌های زیست‌محیطی، به‌عنوان ارائه‌دهندگان اصلی خدمات اکوسیستمی فرهنگی عمل می‌کنند و بخشی از حافظه جمعی و هویت بومی شهر را می‌سازند. این تحقیق با روش آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، برداشت میدانی، عکاسی نظام‌مند و گفت‌وگوهای غیررسمی برای شناسایی شاخص‌های اکولوژیک–فرهنگی صورت گرفت. در بخش کمی، با پیمایش ۳۰۰ شهروند و تحلیل مدل معادلات ساختاری PLS-SEM، اثر «کیفیت محیط‌زیست ادراک‌شده» (شامل سبزینگی، آسایش حرارتی و پاکیزگی کرانه‌ها) بر هویت فرهنگی، امنیت ادراک‌شده و تعلق مکانی سنجیده شد. نتایج نشان داد که عناصر سبز–آبی شهر، به‌ویژه کرانه رودخانه و نخلستان‌ها، بیشترین سهم را در شکل‌دهی تصویر ذهنی شهر و تقویت تعلق مکانی دارند، در حالی که کاهش کیفیت زیست‌محیطی و ناهمگونی کالبدی موجب تضعیف این پیوند می‌شود. پژوهش نتیجه می‌گیرد که مدیریت منظر شهری بر پایه خدمات اکوسیستمی و راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت (NbS) می‌تواند هم‌زمان کیفیت محیط‌زیست، هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی را ارتقا دهد و الگویی برای بازآفرینی پایدار شهرهای جنوبی ایران فراهم آورد.

کلمات کلیدی : محیط‌زیست شهری خدمات اکوسیستمی کیفیت محیط‌زیست ادراک‌شده راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت (nbs) هویت فرهنگی تعلق مکانی رودخانه میناب