همگرایی نهادی و کارایی فناورانه در توسعه شهر هوشمند: تحلیل تطبیقی مدل‌های آسیایی

همگرایی نهادی و کارایی فناورانه در توسعه شهر هوشمند: تحلیل تطبیقی مدل‌های آسیایی

حسین علی آبادی1

1) دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری ایران

کد IOI مقاله : ACCA-ABKHZC
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی علوم، مهندسی و فن آوری های نو(secongress.com)
چکیده :
    شهر هوشمند به‌عنوان پارادایم غالب در مدیریت شهری قرن بیست‌ویکم، نیازمند چارچوب‌های حکمرانی ملّی منسجم است. با وجود گسترش ادبیات جهانی در این حوزه، فهم نظام‌مند از چگونگی تأثیر ساختارهای نهادی ملّی بر نیمرخ هوشمندی شهرها همچنان با خلأ پژوهشی مواجه است. این مقاله با بهره‌گیری از تحلیل تطبیقی کمّی-کیفی، به واکاوی مدل‌های ملّی توسعه شهر هوشمند در چهار کشور ایران، سنگاپور، امارات متحده عربی و چین می‌پردازد. داده‌های پژوهش برگرفته از شاخص شهر هوشمند IMD در سال ۲۰۲۵، شاخص آمادگی شبکه‌ای (NRI) 2025، شاخص جهانی نوآوری (GII) 2025، شاخص توسعه دولت الکترونیک سازمان ملل (EGDI) 2024، اسناد بالادستی ملّی و گزارش‌های رسمی سازمان‌های بین‌المللی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد کشورهای دارای ساختار حکمرانی متمرکز، مانند چین و امارات، نیمرخ‌های شهری همگن‌تری را به نمایش می‌گذارند: دبی با جهش هشت پله‌ای به رتبه چهارم جهانی و ابوظبی با صعود پنج پله‌ای به رتبه پنجم در شاخص IMD 2025 دست یافته‌اند، حال آنکه سنگاپور با مدل اقتدارگرای دیوان‌سالارانه خود (رتبه سوم جهانی در NRI 2025، رتبه سوم در رقابت‌پذیری دیجیتال IMD 2025) ترکیبی از انسجام سیاستی و نوآوری زمینه‌ای را عرضه می‌کند. چین با سرمایه‌گذاری ۹,۸۶۷ میلیارد یوانی در زیرساخت ICT شهر هوشمند (۲۰۲۵) و هدف‌گذاری ایجاد ۵۰ شهر تحول دیجیتال سراسری تا ۲۰۲۷، بزرگ‌ترین برنامه ملّی شهر هوشمند جهان را پیش می‌برد. ایران، با تصویب «سند نظام شهر هوشمند بومی، امن و پایدار» در اردیبهشت ۱۴۰۴ و هدف‌گذاری سهم ۱۰ تا ۱۵ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی در برنامه هفتم توسعه، گامی بنیادین به سوی صورت‌بندی مدل ملّی خویش برداشته است. برآیند تحلیل تطبیقی به ارائه مدل مفهومی «حکمرانی داده‌محور متمرکز با اجرای غیرمتمرکز» برای ایران منتهی می‌شود که می‌کوشد میان انسجام ملّی و انعطاف‌پذیری محلّی توازن برقرار سازد.

کلمات کلیدی : همگرایی نهادی کارایی فناورانه مدل‌های ملّی شهر هوشمند تحلیل تطبیقی حکمرانی داده‌محور