مروری بر مفهوم، مؤلفه‌ها و راهبردهای ارتقای سرزندگی در مجتمع‌های مسکونی

مروری بر مفهوم، مؤلفه‌ها و راهبردهای ارتقای سرزندگی در مجتمع‌های مسکونی

حسین صفری1 مهدی بخشعلی پور آبکنار2

1) گروه معماری، واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
2) گروه معماری، واحد رشت،دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

کد IOI مقاله : ACCA-ACAFCK
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی علوم، مهندسی و فن آوری های نو(secongress.com)
چکیده :
    سرزندگی یکی از کیفیت‌های بنیادین محیط مسکونی است که پیوند میان کالبد، حیات اجتماعی و تجربه زیسته ساکنان را بیان می‌کند. با این حال، در بسیاری از مجتمع‌های مسکونی معاصر، تمرکز بر تأمین کمّی مسکن به ضعف تعاملات اجتماعی، کاهش حس تعلق و بلااستفاده ماندن فضاهای مشاع انجامیده است. هدف این مقاله، مرور و سازمان‌دهی دانش موجود درباره مفهوم، مؤلفه‌ها، پیامدها و راهبردهای ارتقای سرزندگی در مجتمع‌های مسکونی است. بدین منظور، دیدگاه نظریه‌پردازانی چون الکساندر، پالاسما، هایدگر، باشلار، جیکوبز، نوربرگ-شولتز، بومه و گلدهیگن، پژوهش‌های تجربی فارسی و لاتین و مباحث خوانایی و مسیریابی با روش تحلیل محتوا بررسی شد؛ سپس نتایج یک مطالعه ترکیبی در بندرانزلی، شامل 148 پرسشنامه و تحلیل نحو فضا، برای سنجش همخوانی با یافته‌های مرور خلاصه گردید. نتایج نشان می‌دهد سرزندگی کیفیتی برآیندی است که از هم‌افزایی سه بُعد کالبدی-حسی، انسانی-اجتماعی و زمانی-ادراکی شکل می‌گیرد. مؤلفه‌های فرمی و عملکردی، پیوستگی مسیرهای پیاده، دسترسی به فضای سبز و آبی، نظارت‌پذیری و امنیت، مقیاس انسانی و خوانایی از پرتکرارترین عوامل در ادبیات هستند و در شواهد میدانی نیز خوانایی با اندکی اختلاف در صدر قرار گرفت. در پایان، چارچوبی مفهومی و مجموعه‌ای از راهبردهای طراحی برای مجتمع‌های مسکونی ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : سرزندگی مجتمع مسکونی خوانایی حس تعلق نحو فضا مقیاس انسانی