اهداف و انگیزه‌های آمریکا در ترور رهبر شهید آیت‌الله خامنه‌ای؛ تحلیل سناریوهای محتمل و ارزیابی پیامدهای آن

اهداف و انگیزه‌های آمریکا در ترور رهبر شهید آیت‌الله خامنه‌ای؛ تحلیل سناریوهای محتمل و ارزیابی پیامدهای آن

محمد امین نقشبند1 جواد مومن نژاد2

1) کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2) کارشناس ارشد اطلاعات استراتژیک، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ACDH-ABKEFH
محل انتشار : دومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در حقوق، علوم سیاسی و فقه و حقوق(https://lpl.scosc.ir)
چکیده :
    پژوهش حاضر اهداف و انگیزه‌های ایالات متحده در ترور شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای را با روش تحلیل سناریوهای رقیب و ارزیابی پسارویدادی بررسی می‌کند. مسئله اصلی آن است که چرا رژیم مداخله‌گر آمریکا، به‌رغم امکان انتظار برای انتقال طبیعی رهبری، راهبرد حذف مستقیم رأس رهبری جمهوری اسلامی ایران را برگزید و پیامدهای تحقق‌یافته تا پایان روز چهلم جنگ چه نسبتی با اهداف مفروض داشت. چارچوب نظری پژوهش از واقع‌گرایی نئوکلاسیک، ادبیات حذف رهبری، دیپلماسی اجبارآمیز، امنیت و بقای نظام سیاسی و پیامدهای ناخواسته تشکیل شده است. داده‌ها از اسناد رسمی، گزارش‌های رسانه‌ای زمان‌مند، مقالات علمی فارسی و انگلیسی، تحلیل‌های اندیشکده‌ای و گفت‌وگوهای تخصصی استخراج و با چهار معیارِ ردپای پیشاتصمیم، انطباق با الگوی عملیات، سازگاری با رفتار پس از جنگ و مقاومت در برابر تبیین‌های رقیب ارزیابی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد محتمل‌ترین تبیین، ترکیبی از قطع رأس فرماندهی، حذف مانع راهبردی در برابر تسلیم تحمیلی، بهره‌برداری از فرصت اطلاعاتی و پاسخ‌گویی به ترجیحات رژیم صهیونیستی و شبکه حامیان آن در ساختار قدرت آمریکا است. سناریوهای براندازی سریع و ایجاد خلأ پایدار جانشینی با انتقال قدرت، استمرار پاسخ نظامی و شکل‌گیری انسجام دفاعی ناهمگون سازگاری اندکی دارند. در مقابل، عملیات از حیث اطلاعاتی و تاکتیکی موفق، اما از نظر وادارسازی سیاسی و تولید نظم باثبات منطقه‌ای کم‌بازده بود و پیامدهایی چون تقویت سرمایه اجتماعی داخلی ایران ، افزایش نقش آفرینی نیروهای امنیتی، تشدید انگیزه بازدارندگی و فشار بر تعهدات جهانی آمریکا را پدید آورده است. نوآوری پژوهش، تفکیک احتمال نقش هر انگیزه از میزان تحقق هدف و ارائه داوری کیفی و قابل ردیابی درباره سناریوهاست.

کلمات کلیدی : آمریکا جمهوری اسلامی ایران ترور سناریو رهبر