مدل‌سازی بانک انتقال حق توسعه (TDR) با رویکرد بازآفرینی و تاب‌آوری شهری در استان تهران با تأکید بر بازسازی پسابحران

مدل‌سازی بانک انتقال حق توسعه (TDR) با رویکرد بازآفرینی و تاب‌آوری شهری در استان تهران با تأکید بر بازسازی پسابحران

مجتبی قالبی1 حمیدرضا صارمی2

1) کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2) دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ACDK-ACAZZH
محل انتشار : چهارمین کنفرانس مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(4cau.ir)
چکیده :
    محدودیت‌های مالی شهرداری‌ها و دشواری تملک اراضی در طرح‌های احیا و بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد، به‌ویژه در شرایط بحران و بازسازی پسابحران، از چالش‌های اساسی مدیریت شهری در استان تهران به شمار می‌روند. انتقال حق توسعه (TDR) به‌عنوان ابزاری مبتنی بر سازوکارهای برنامه‌ریزی و اقتصاد زمین، می‌تواند زمینه‌ای برای حفاظت از پهنه‌های ارزشمند، هدایت توسعه به مناطق مستعد و تأمین بخشی از منابع مالی بازآفرینی شهری فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مفهومی «بانک انتقال حق توسعه استان تهران» و تبیین ظرفیت آن در ارتقای بازآفرینی و تاب‌آوری شهری انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، بررسی مبانی نظری انتقال حق توسعه و تحلیل تطبیقی تجربه‌های منتخب بین‌المللی است. در مدل پیشنهادی، پهنه‌های فرستنده و گیرنده، سازوکار ثبت و مبادله حقوق توسعه، نظام ارزش‌گذاری و پایش، نهادهای مدیریت و نظارت و ابزارهای تأمین مالی به‌عنوان اجزای اصلی چارچوب معرفی می‌شوند. همچنین، امکان بهره‌گیری از این سازوکار برای پشتیبانی از بازسازی مناطق آسیب‌دیده، کاهش فشار بر اراضی حساس و هدایت سرمایه‌گذاری به محدوده‌های اولویت‌دار بررسی می‌شود. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که بانک انتقال حق توسعه، در صورت برخورداری از چارچوب حقوقی روشن، هماهنگی نهادی، شفافیت اطلاعات و نظام ارزش‌گذاری قابل اتکا، می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل برای مدیریت توسعه فضایی و تأمین مالی بازآفرینی شهری مطرح شود. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت مستلزم بررسی دقیق الزامات قانونی، اقتصادی و اجرایی است. این پژوهش یک چارچوب مفهومی پیشنهادی ارائه می‌کند و اعتبارسنجی میدانی و ارزیابی عملیاتی آن به مطالعات آینده واگذار می‌شود.

کلمات کلیدی : انتقال حق توسعه بانک tdr بازآفرینی شهری تاب‌آوری شهری بازسازی پسابحران استان تهران