بهینه‌سازی مصرف انرژی در معماری مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران با رویکرد تاب‌آوری غیرفعال در برابر بحران‌های سرمایشی

بهینه‌سازی مصرف انرژی در معماری مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران با رویکرد تاب‌آوری غیرفعال در برابر بحران‌های سرمایشی

امیر قانبیلی1

1) کارمند شهرداری بومهن - کارشناسی ناپیوسته رشته مهندسی فناوری عمران ساختمان سازی، مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری رودهن، ایران -

کد IOI مقاله : ACDK-ACZBBG
محل انتشار : چهارمین کنفرانس مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(4cau.ir)
چکیده :
    وابستگی شدید مساکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران به سامانه‌های گرمایشی مبتنی بر سوخت‌های فسیلی، این بناها را در برابر بحران‌های سرمایشی (افت ناگهانی و طولانی دمای محیط تا کمتر از ۲۰- درجه سلسیوس) به شدت آسیب‌پذیر ساخته و امنیت حرارتی ساکنان را تهدید می‌کند. هم‌زمان، تغییرات اقلیمی فراوانی و شدت امواج سرمایی را افزایش داده است. این پژوهش با هدف بهینه‌سازی مصرف انرژی و ارتقای سطح «تاب‌آوری غیرفعال» در مسکن روستایی مناطق سرد و کوهستانی، ترکیبی از راهبردهای طراحی اقلیمی، جرم حرارتی، عایق‌کاری پیشرفته و سامانه‌های خورشیدی غیرفعال را بررسی می‌کند. یک واحد مسکونی روستایی نمونه در اقلیم سرد نیمه‌خشک (منطبق بر الگوی رایج در چهارمحال و بختیاری) در نرم‌افزار دیزاین‌بیلدر (موتور EnergyPlus) مدل‌سازی و اعتبارسنجی شد. عملکرد حرارتی در دو حالت پایه و بهینه‌شده، تحت یک سناریوی بحران سرمایشی سه‌روزه (کمینه دمای خارجی ۲۰- درجه و قطع کامل سیستم گرمایش فعال) شبیه‌سازی گردید. نتایج نشان می‌دهد در وضعیت موجود، میانگین مصرف انرژی گرمایشی سالانه به ۴۵۰ کیلووات‌ساعت بر مترمربع می‌رسد و دمای داخلی پس از ۲۴ ساعت به زیر صفر سقوط می‌کند. اما با اعمال یک بسته جامع غیرفعال (عایق‌کاری پیوسته خارجی، پنجره‌های دوجداره کم‌گسیل، دیوار ترومب، گلخانه خورشیدی، و کنترل نفوذ هوا) مصرف گرمایشی ۶۹٪ کاهش یافته و دمای میانگین داخلی در طول بحران ۷۲ ساعته ۵/۸ درجه سلسیوس تثبیت می‌شود که بالاتر از آستانه ایمنی بیولوژیک (۱۰ درجه بر اساس معیار بقاپذیری غیرفعال) باقی می‌ماند. این سطح عملکرد، تأمین‌کننده مفهوم «بقاپذیری غیرفعال» بوده و می‌تواند در غیاب انرژی فعال، مانع از سرمازدگی و تلفات انسانی شود. یافته‌ها بر ضرورت بازنگری در ضوابط ملی ساخت مسکن روستایی در پهنه‌های سردسیر و تدوین دستورالعمل‌های طراحی تاب‌آور غیرفعال تأکید می‌کنند.

کلمات کلیدی : بهینه‌سازی مصرف انرژی مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی تاب‌آوری غیرفعال بحران سرمایشی بقاپذیری غیرفعال