شهر 15 دقیقه‌ای و تاب‌آوری اقلیمی: بررسی نقش دسترس‌پذیری و حمل‌ونقل پایدار در کاهش نابرابری فضایی

شهر 15 دقیقه‌ای و تاب‌آوری اقلیمی: بررسی نقش دسترس‌پذیری و حمل‌ونقل پایدار در کاهش نابرابری فضایی

سمیه آهنی1 نازنین میرزابیگی2 سارا بیگی3

1) استادیار دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
2) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
3) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : ACEF-ACAZZD
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مهندسی، تکتولوژی و علوم کاربردی(etas2027.com)
چکیده :
    ایده شهر 15 دقیقه‌ای، یعنی دسترسی پیاده یا دوچرخه به خدمات روزمره در فاصله‌ای کوتاه از محل سکونت، طی چند سال اخیر جایگاه مهمی در ادبیات برنامه‌ریزی شهری پیدا کرده است. با این حال پیوند این ایده با دو دغدغه مهم‌تر برنامه‌ریزی امروز، یعنی تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم و عدالت فضایی، هنوز به‌روشنی در پژوهش‌های موجود دیده نمی‌شود. این مقاله با مرور 39 مطالعه‌ای که شاخص‌های عملکرد شهر 15 دقیقه‌ای را در نقاط مختلف جهان سنجیده‌اند، به همراه چند مطالعه موردی تخصصی‌تر در حوزه تاب‌آوری اقلیمی و حمل‌ونقل پایدار، استدلال می‌کند که سنجش دسترس‌پذیری صرفاً بر مبنای فاصله یا زمان متوسط پیاده‌روی، نابرابری واقعی میان گروه‌های مختلف را دست‌کم می‌گیرد؛ به‌ویژه وقتی ریسک‌های اقلیمی مانند سیل و گرمای شدید، کیفیت واقعی پیاده‌رو و مسیر دوچرخه، و موانع فرهنگی یا نهادی تحرک را هم در نظر بگیریم. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد الگوی مرکز-حاشیه، با وجود تفاوت در علت‌های زمینه‌ای‌اش، تقریباً در همه بسترهای جغرافیایی بررسی‌شده تکرار شده و حمل‌ونقل پایدار می‌تواند هم به کاهش و هم به تشدید این نابرابری کمک کند. مقاله در پایان چارچوبی سه‌لایه پیشنهاد می‌دهد که دسترس‌پذیری حساس به گروه‌های آسیب‌پذیر، ریسک اقلیمی محلی و محرومیت اجتماعی-اقتصادی را با هم می‌بیند و برای سیاست‌گذاری شهری در ایران نیز کاربرد دارد.

کلمات کلیدی : شهر 15 دقیقه‌ای تاب‌آوری اقلیمی دسترس‌پذیری حمل‌ونقل پایدار نابرابری فضایی عدالت حمل‌ونقل