حمل‌ونقل پاک و عدالت اقلیمی: بررسی نابرابری فضایی در دسترسی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل کم‌کربن با تأکید بر ایران

حمل‌ونقل پاک و عدالت اقلیمی: بررسی نابرابری فضایی در دسترسی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل کم‌کربن با تأکید بر ایران

سمیه آهنی1 سارا بیگی2 نازنین میرزابیگی3

1) استادیار دانشکدۀ شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
2) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
3) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : ACEF-ACAZZE
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مهندسی، تکتولوژی و علوم کاربردی(etas2027.com)
چکیده :
    گذار به حمل‌ونقل کم‌کربن معمولاً با شاخص‌های انتشار و فناوری سنجیده می‌شود، اما این پرسش که «چه کسانی و در کجا از این گذار بهره می‌برند» کمتر در مرکز برنامه‌ریزی قرار می‌گیرد. این مقاله با روش مرور روایی و با تکیه بر منابع عمدتاً اخیر (2022 تا 2026)، نابرابری فضایی در دسترسی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل کم‌کربن، شامل مترو و اتوبوس تندرو، دوچرخه‌ی اشتراکی و ایستگاه‌های شارژ خودروی برقی، را از منظر عدالت اقلیمی بررسی می‌کند. چارچوب تحلیلی مقاله بر چهار بُعد استوار است: توزیع فضایی زیرساخت، کیفیت واقعی دسترسی، توزیع بار آلودگی و مخاطره، و مشارکت و شناخت گروه‌های آسیب‌پذیر. شواهد بین‌المللی نشان می‌دهد زیرساخت شارژ در ایالات متحده، کالیفرنیا و انگلستان تمایل به تمرکز در نواحی پردرآمد و متراکم و بازتولید جغرافیای پمپ‌بنزین‌ها دارد. در ایران، مطالعات موردی تهران حاکی از نابرابری در دسترسی به مترو در محله‌های پیرامونی و کم‌تأمین‌بودن بخش‌های جنوبی و غربی شهر از نظر خدمات یکپارچه‌ی حمل‌ونقل عمومی و دوچرخه‌ی اشتراکی است. در حوزه‌ی شارژ خودروی برقی، در دامنه‌ی این مرور مطالعه‌ی داوری‌شده‌ای درباره‌ی برابری فضایی در ایران یافت نشد؛ این خلأ در کنار سیاست‌های اعلام‌شده برای الزام ایستگاه‌های سوخت جدید به داشتن شارژر، خطر انتقال الگوهای نابرابر فعلی به زیرساخت جدید را برجسته می‌کند. مقاله با ارائه‌ی پیشنهادهایی برای تعیین حداقل استانداردهای دسترسی، اولویت‌دهی به پیرامون شهر، و سنجش منظم برابری با شاخص‌هایی مانند ضریب جینی و منحنی لورنز به پایان می‌رسد.

کلمات کلیدی : عدالت اقلیمی حمل‌ونقل کم‌کربن نابرابری فضایی دسترسی زیرساخت شارژ خودروی برقی تهران