به کارگیری هوش مصنوعی در مدیریت ایمنی به منظور کاهش خطرات تجهیز کارگاه ساختمان

داریوش جمالی¹ علیرضا والی پور²

1) کارشناسی ارشد مهندسی عمران- مهندسی و مدیریت ساخت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
2) دانشیار، مهندسی عمران- مدیریت ساخت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

کد IOI مقاله : ACFE-ACAAAD
محل انتشار : هشتمین کنفرانس بین المللی و نهمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(9iccacs.ir)
چکیده :
    ایمنی تجهیز کارگاه ساختمانی یکی از حساس‌ترین مراحل پروژه‌های عمرانی است که به دلیل هم‌زمانی فعالیت‌ها، تداخل تجهیزات و حضور نیروی انسانی، سهم قابل‌توجهی در بروز حوادث دارد. با وجود کاربرد گسترده روش‌های سنتی ارزیابی ریسک، این روش‌ها عمدتاً ایستا، وابسته به قضاوت فردی و فاقد توان پیش‌بینی پویا هستند. هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب هوشمند برای مدیریت ایمنی تجهیز کارگاه با بهره‌گیری از هوش مصنوعی به‌منظور کاهش خطرات کارگاهی است. در این پژوهش از رویکرد ترکیبی (کمّی–کیفی) استفاده شد. در بخش کمّی، داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد و چک‌لیست ارزیابی ریسک مبتنی بر روش FMEA از متخصصان حوزه ساخت‌وساز و HSE گردآوری شد. پس از محاسبه عدد اولویت ریسک (RPN) برای خطرات اصلی تجهیز کارگاه، از شبکه عصبی مصنوعی (ANN) به‌منظور پیش‌بینی سطح ریسک و از الگوریتم ژنتیک (GA) برای بهینه‌سازی چیدمان تجهیز کارگاه با هدف حداقل‌سازی ریسک استفاده گردید. نتایج نشان داد که خطرات ناشی از برخورد ماشین‌آلات و سقوط مصالح دارای بالاترین RPN بوده و مدل هوش مصنوعی توانسته است کاهش معناداری در سطح ریسک این خطرات ایجاد کند. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با خبرگان انجام و داده‌ها با روش کدگذاری باز و محوری تحلیل شد. یافته‌های کیفی بر نقش کلیدی چیدمان، ضعف روش‌های سنتی، شکاف داده‌های ایمنی و پتانسیل بالای هوش مصنوعی در مدیریت ایمنی تأکید داشتند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری مدل‌های هوشمند می‌تواند گامی مؤثر در ارتقای ایمنی و تصمیم‌گیری پیشگیرانه در تجهیز کارگاه‌های ساختمانی باشد.

کلمات کلیدی : ایمنی تجهیز کارگاه ساختمانی هوش مصنوعی تحلیل حالات خرابی و اثرات آن (fmea) شبکه عصبی مصنوعی (ann) الگوریتم ژنتیک (ga)