تبیین الگوی بهره‌گیری از میراث فرهنگی ناملموس در توسعه دیپلماسی فرهنگی و برند شهری؛ مطالعه موردی شهر شهرکرد

فرخنده فروزنده شهرکی¹

1) کارشناس ارتباط تصویری شهرداری شهرکرد

کد IOI مقاله : ACFE-ACABEZ
محل انتشار : هشتمین کنفرانس بین المللی و نهمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(9iccacs.ir)
چکیده :
    تحولات دهه‌های اخیر در عرصه مدیریت شهری نشان می‌دهد که رقابت میان شهرها دیگر صرفاً بر پایه زیرساخت‌های کالبدی، شاخص‌های اقتصادی یا قابلیت‌های خدماتی شکل نمی‌گیرد، بلکه هویت فرهنگی، کیفیت تجربه شهری و توانایی شهرها در برقراری ارتباط با مخاطبان داخلی و خارجی نیز به مؤلفه‌های مهم مزیت شهری تبدیل شده‌اند. در این میان، میراث فرهنگی ناملموس به دلیل پیوند با حافظه جمعی، شیوه زندگی، سنت‌های شفاهی، آیین‌ها، هنرهای اجرایی، دانش بومی و صنایع‌دستی سنتی، ظرفیت قابل توجهی برای تقویت هویت شهری و ایجاد تمایز در تصویر شهر دارد. شهرکرد، به‌عنوان مرکز استان چهارمحال و بختیاری، در حوزه فرهنگی پیرامون خود از مجموعه‌ای متنوع از آیین‌ها، هنرهای سنتی، روایت‌های شفاهی، موسیقی، صنایع‌دستی، خوراک و مهارت‌های بومی برخوردار است که می‌توانند در چارچوب سیاست فرهنگی شهری، گردشگری فرهنگی، اقتصاد خلاق و دیپلماسی شهری مورد استفاده قرار گیرند. هدف پژوهش حاضر، تبیین الگویی برای بهره‌گیری از میراث فرهنگی ناملموس در توسعه دیپلماسی فرهنگی و تقویت برند شهری شهرکرد است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و اسنادی است. داده‌ها و مبانی نظری پژوهش از طریق مطالعه منابع علمی مرتبط با میراث فرهنگی ناملموس، دیپلماسی شهری، دیپلماسی فرهنگی، برند شهری، گردشگری فرهنگی و اقتصاد خلاق و همچنین بررسی اسناد و گزارش‌های مرتبط با میراث فرهنگی استان چهارمحال و بختیاری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در این چارچوب، میراث ناملموس به‌عنوان سرمایه فرهنگی، مستندسازی و حفاظت به‌عنوان مرحله پایه، مشارکت جامعه محلی به‌عنوان سازوکار حکمرانی، گردشگری و اقتصاد خلاق به‌عنوان مسیرهای ارزش‌آفرینی و دیپلماسی فرهنگی و برند شهری به‌عنوان پیامدهای راهبردی در نظر گرفته شده‌اند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که بهره‌گیری از میراث ناملموس برای توسعه دیپلماسی فرهنگی شهرکرد نباید به برگزاری جشنواره‌ها یا استفاده نمادین از چند عنصر فرهنگی محدود شود. تحقق این ظرفیت مستلزم ایجاد زنجیره‌ای از اقدامات شامل شناسایی و مستندسازی میراث، حمایت از حاملان، انتقال بین‌نسلی، تولید روایت‌های فرهنگی، توسعه گردشگری تجربه‌محور، حمایت از صنایع‌دستی و اقتصاد خلاق، تولید محتوای چندزبانه و ایجاد شبکه همکاری میان شهرداری، میراث فرهنگی، دانشگاه، هنرمندان، جامعه محلی و بخش خصوصی است. بر این اساس، مقاله الگوی «میراث فرهنگی ـ مشارکت اجتماعی ـ تجربه فرهنگی ـ اقتصاد خلاق ـ دیپلماسی فرهنگی ـ برند شهری» را برای شهرکرد پیشنهاد می‌کند.

کلمات کلیدی : میراث فرهنگی ناملموس دیپلماسی فرهنگی دیپلماسی شهری برند شهری شهرکرد گردشگری فرهنگی اقتصاد خلاق هویت شهری