نقش کارشناسان برنامه‌ریزی در تحقق برنامه‌محوری و توسعه پایدار شهری

نقش کارشناسان برنامه‌ریزی در تحقق برنامه‌محوری و توسعه پایدار شهری

امید فخرایی پور1

1) کارشناس برنامه ریزی، کارشناس ارشد GIS

کد IOI مقاله : ACFZ-ACZGEB
محل انتشار : اولین کنفرانس تحقیقات کاربردی در مديريت،اقتصاد و علوم انسانی (carmeh.ir)
چکیده :
    تحولات شتابان اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی شهرها، مدیریت شهری را با مجموعه‌ای از مسائل پیچیده و درهم‌تنیده مواجه کرده است؛ مسائلی که حل آنها از طریق تصمیم‌های مقطعی، روزمره و واکنشی امکان‌پذیر نیست. در چنین شرایطی، «برنامه‌محوری» به‌عنوان یکی از الزامات مدیریت نوین شهری، مستلزم آن است که تصمیم‌گیری، تخصیص منابع، اجرای پروژه‌ها و ارزیابی عملکرد شهرداری بر مبنای اهداف، راهبردها، شاخص‌ها و اولویت‌های از پیش تعیین‌شده صورت گیرد. در این میان، کارشناسان برنامه‌ریزی در نقطه اتصال دانش تخصصی، اطلاعات شهری، سیاست‌گذاری، بودجه، اجرا و ارزیابی قرار دارند و می‌توانند نقش مهمی در تبدیل اسناد و برنامه‌های توسعه به اقدامات اجرایی ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش کارشناسان برنامه‌ریزی در تحقق برنامه‌محوری و توسعه پایدار شهری و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از مطالعات اسنادی و مرور ادبیات نظری انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نقش کارشناس برنامه‌ریزی را نمی‌توان به تهیه گزارش، جمع‌آوری آمار یا تنظیم برنامه‌های سالانه تقلیل داد؛ بلکه این نقش شامل شناخت مسئله، تحلیل داده، اولویت‌بندی نیازها، ترجمه اهداف کلان به برنامه‌های عملیاتی، پیوند برنامه و بودجه، طراحی شاخص‌های عملکرد، پایش و ارزیابی، مدیریت دانش، هماهنگی بین واحدی و پشتیبانی کارشناسی از تصمیم‌گیری است. همچنین، شواهد جدید نشان می‌دهد که تحقق توسعه پایدار شهری به ظرفیت نهادی، برنامه‌ریزی یکپارچه، مشارکت ذی‌نفعان، حکمرانی چندسطحی و توانایی ترجمه اهداف جهانی توسعه پایدار به اولویت‌های محلی وابسته است. در ایران نیز حرکت به سمت بودجه و مدیریت برنامه‌محور و تأکید قوانین جدید بر اجرای طرح‌های مصوب شهری، تأمین مالی و ارزیابی عملکرد، ضرورت تقویت جایگاه تخصصی کارشناسان برنامه‌ریزی را افزایش داده است. بر این اساس، مقاله حاضر الگویی مفهومی برای نقش‌آفرینی مؤثر کارشناسان برنامه‌ریزی پیشنهاد می‌کند که بر پنج کارکرد اصلی «شناخت و تحلیل»، «برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی»، «پیوند برنامه و منابع»، «پایش و ارزیابی» و «یادگیری و اصلاح برنامه» استوار است

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی شهری برنامه‌محوری توسعه پایدار شهری مدیریت شهری کارشناس برنامه‌ریزی پایش عملکرد بودجه‌ریزی برنامه‌محور حکمرانی شهری