آلرژی ناشی از گرده گیاهان در فضای سبز شهری؛ توازن میان منافع اکولوژیک و سلامت تنفسی

آلرژی ناشی از گرده گیاهان در فضای سبز شهری؛ توازن میان منافع اکولوژیک و سلامت تنفسی

روح الله علی اکبری1 علی جهانگیری2 معصومه ابراهیمی3 الهام امان داد4 احمد آزادی سمرغاوه5

1) کارشناس شهرداری مشهد
2) کارشناس شهرداری مشهد
3) کارشناس شهرداری مشهد
4) کارشناس شهرداری مشهد
5) کارشناس شهرداری مشهد

کد IOI مقاله : ACZA-ABGKDK
محل انتشار : هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست(https://ceemconf.ir/2025/fa)
چکیده :
    فضای سبز شهری به عنوان یک جزء حیاتی در برنامه‌ریزی شهری پایدار، نقش چندوجهی در بهبود کیفیت زندگی شهری ایفا می‌کند. این فواید شامل تعدیل اثرات جزیره گرمایی، تصفیه هوا، کاهش آلودگی صوتی، و ارتقای سلامت روان شهروندان است. با این حال، افزایش و تنوع‌بخشی به پوشش گیاهی شهری، به‌ویژه کاشت درختان و گیاهان گلدار، می‌تواند به طور همزمان منجر به افزایش غلظت گرده‌های آلرژی‌زا در هوا شود. این پدیده، خود محرک یا تشدیدکننده بیماری‌های تنفسی آلرژیک مانند رینیت آلرژیک و آسم در جمعیت شهری است. یافته‌های کلیدی حاکی از آن است که گونه‌های درختی خاصی مانند چنار، خانواده سرو، زیتون، مگنولیا و غان به طور مداوم به عنوان منابع اصلی گرده آلرژن در محیط‌های شهری شناسایی شده‌اند. شدت خطر آلرژی به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله انتخاب گونه گیاهی، تراکم و الگوی کاشت، شرایط اقلیمی محلی، سطوح آلودگی هوا، و ویژگی‌های خاص ساختار شهری (مانند نسبت سطح معابر به فضای سبز و ارتفاع ساختمان‌ها). علاوه بر این، مطالعات اخیر بر استفاده‌ی فزاینده از داده‌های سنجش از دور، سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی و مدل‌سازی پیشرفته عددی برای نقشه‌برداری دقیق‌تر نواحی پرخطر و ارزیابی کمی و کیفی مواجهه با گرده تأکید دارند. در نهایت، اتخاذ یک رویکرد جامع و سلامت‌محور در طراحی و مدیریت فضای سبز شهری، شامل انتخاب استراتژیک گونه‌های کم‌آلرژن و ایجاد یک تعادل پایدار بین منافع اکولوژیک و حفاظت از سلامت عمومی، لازم و ضروری می باشد.

کلمات کلیدی : فضای سبز شهری آلرژی گرده برنامه‌ریزی شهری گونه‌های آلرژی‌زا سنجش از دور سلامت محیط