پوشش گیاهی، طراحی کاشت و آسایش حرارتی خرداقلیم‌های شهری: مروری تطبیقی بر اقلیم‌های متفاوت

پوشش گیاهی، طراحی کاشت و آسایش حرارتی خرداقلیم‌های شهری: مروری تطبیقی بر اقلیم‌های متفاوت

بهروز ناروئی1 مهدیه خوشاره2

1) استاديار گروه مهندسي فضاي سبز، دانشکده جغرافيا و برنامه ريزي محيطي، دانشگاه سيستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری منظر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

کد IOI مقاله : ACZE-ACADAA
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    آسایش حرارتی در فضاهای باز شهری، در پی تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش اثر جزیره حرارتی شهرها، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های طراحی شهری و معماری منظر تبدیل شده است. در این میان، پوشش گیاهی و طراحی کاشت، به‌عنوان راهکارهای مبتنی بر طبیعت و طراحی پایدار، نقش مؤثری در تعدیل خرداقلیم و کاهش تنش حرارتی ایفا می‌کنند. هدف این مقاله، مرور و تحلیل پژوهش‌های انجام‌شده درباره تأثیر پوشش گیاهی و الگوهای مختلف طراحی کاشت بر آسایش حرارتی در خرداقلیم‌های شهری و بررسی قابلیت تعمیم نتایج حاصل از یک اقلیم به سایر اقلیم‌ها است. مرور و تحلیل ۱۵ مطالعه نشان داد که اگرچه بهره‌گیری از پوشش گیاهی به‌طور کلی موجب بهبود آسایش حرارتی می‌شود، میزان و نحوه اثربخشی آن به شرایط اقلیمی، ویژگی‌های پوشش گیاهی و الگوی طراحی کاشت وابسته است. یافته‌ها حاکی از آن است که در اقلیم‌های سرد، الگوهای کاشت پراکنده و ردیفی، در اقلیم‌های گرم و نیمه‌خشک، کاشت گروهی درختان پهن‌برگ و در اولویت بعد گونه‌های متراکم، و در اقلیم‌های گرم و خشک، استفاده از درختان با برگ‌های کوچک، تاج‌های هم‌پوشان و آرایش کاشت متراکم یا دو ردیفه، بیشترین تأثیر را در کاهش تنش حرارتی و ارتقای آسایش حرارتی داشته‌اند. در مجموع، نتایج این مرور نشان می‌دهد که اثربخشی پوشش گیاهی و طراحی کاشت ماهیتی وابسته به اقلیم دارد و راهکارهای مؤثر در یک اقلیم الزاماً در سایر اقلیم‌ها کارآمد نیستند؛ ازاین‌رو، تعمیم یافته‌های مطالعات یک منطقه به دیگر بسترهای اقلیمی بدون توجه به ویژگی‌های محیطی و اقلیمی هر منطقه، از پشتوانه علمی کافی برخوردار نیست. بر این اساس، تدوین راهبردهای طراحی کاشت متناسب با ویژگی‌های اقلیمی هر منطقه، پیش‌شرط بهره‌گیری مؤثر از پوشش گیاهی در ارتقای آسایش حرارتی، بهبود کیفیت فضاهای باز شهری و افزایش تاب‌آوری شهرها در برابر تغییرات اقلیمی است.

کلمات کلیدی : آسایش حرارتی طراحی کاشت فضای باز شهری تغییرات اقلیمی معماری منظر پایدار