ساحت‌های تجربه زیسته گردشگر در عصر فناوری‌های دیجیتال: چارچوبی پدیدارشناختی و پست‌پدیدارشناختی

ساحت‌های تجربه زیسته گردشگر در عصر فناوری‌های دیجیتال: چارچوبی پدیدارشناختی و پست‌پدیدارشناختی

سید مهدی پنج تنی1 سعید شریعتی مزینانی2

1) دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد،
2) عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی،گروه پژوهشی جامعه شناسی گردشگری

کد IOI مقاله : ACZE-ACADFF
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    مطالعات پدیدارشناختی گردشگری، تجربه گردشگر را در نسبت مستقیم او با مکان، دیگران و زمان سفر فهم کرده‌اند؛ حال آن‌که بخش مهمی از تجربه گردشگر امروز از خلال گوشی هوشمند، نقشه‌های مکان‌مبنا، شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های واقعیت مجازی و افزوده شکل می‌گیرد. در بیشتر پژوهش‌ها، فناوری یا ابزاری خنثی تلقی شده یا بیرون از تحلیل مانده است. هدف این مقاله تدوین چارچوبی مفهومی برای فهم تجربه گردشگر با میانجی فناوری است. پژوهش از نوع مطالعات مفهومی و نظری است و با تحلیل اسنادی و ترکیب نظری متون منتخب انجام شده است. نقطه عزیمت آن، تمایز پدیدارشناسی استعلایی هوسرل و پدیدارشناسی هرمنوتیک هایدگر و چهار ساحت تجربه زیسته (مکان، بدن، زمان و رابطه) است که در ادبیات پدیدارشناسی گردشگری مطرح شده‌اند. این مبنا با نظریه روابط انسان–فناوری دان آیدی و مفهوم میانجی‌گری فناورانه در پست‌پدیدارشناسی بسط داده شده است. حاصل کار، ماتریسی مفهومی است که چهار ساحت تجربه زیسته را در برابر چهار رابطه تجسدی، هرمنوتیکی، دیگربودگی و زمینه‌ای قرار می‌دهد و نشان می‌دهد فناوری چگونه در هر ساحت، برخی وجوه تجربه را برجسته و برخی دیگر را کم‌رنگ می‌کند. یافته‌ها در قالب پنج گزاره نظری صورت‌بندی شده‌اند؛ از جمله این‌که مکان گردشگری برای گردشگر امروز پیش از حضور بدنی، به‌صورت «خوانده‌شده» در دسترس است، و این‌که زمان تجربه از سه مرحله پیش، حین و پس از سفر به جریانی پیوسته و همواره قابل بازنمایی تبدیل شده است. نتیجه آن است که پست‌پدیدارشناسی جانشین پدیدارشناسی هرمنوتیک نیست، بلکه با افزودن «فناوری» به‌عنوان طرف سوم رابطه گردشگر و جهان، توان تبیینی آن را در شرایط کنونی افزایش می‌دهد. این چارچوب برای طراحی پژوهش‌های تجربی و نیز برای مدیریت مقصد و طراحی خدمات دیجیتال گردشگری دلالت‌هایی دارد.

کلمات کلیدی : تجربه گردشگر پدیدارشناسی هرمنوتیک پست‌پدیدارشناسی میانجی‌گری فناوری تجربه زیسته