ارزیابی آفتاب‌دهی خاک در مدیریت نماتد ریشه گرهی (Meloidogyne spp.) ریحان گلخانه‌ای

ارزیابی آفتاب‌دهی خاک در مدیریت نماتد ریشه گرهی (Meloidogyne spp.) ریحان گلخانه‌ای

فاطمه آزاد دیسفانی1 ام البنین نظری2 اسماعیل قاسمی3 مجید شاهی بجستانی4 هادی کریمی پورفرد5 حسن کریم زاده6

1) عضو هیات علمی بخش تحقيقات گياه‌پزشكي، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوي، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي، مشهد، ايران
2) کارشناس حفظ نباتات سازمان جهادکشاورزی استان خراسان رضوی
3) کارشناس حفظ نباتات مدیریت جهاد کشاورزی خواف
4) محقق بخش تحقيقات گياه‌پزشكي، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوي، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي، مشهد، ايران
5) عضو هیات علمی بخش تحقيقات گياه‌پزشكي، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویر احمد ، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي، یاسوج، ايران
6) کارشناس ترویج سازمان جهادکشاورزی استان خراسان رضوی

کد IOI مقاله : ACZE-ACZGAB
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    نماتدهای ریشه گرهی (Meloidogyne spp.) از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید ریحان در گلخانه‌ها به شمار می‌روند و مدیریت آن‌ها، به‌ویژه در شرایط کشت متوالی، اهمیت ویژه‌ای دارد. آفتاب‌دهی خاک به‌عنوان روشی غیرشیمیایی، با بهره‌گیری از انرژی خورشیدی، می‌تواند در کاهش جمعیت این نماتد و خسارت ناشی از آن مؤثر باشد. این پژوهش در گلخانه آلوده به نماتد ریشه‌گرهی در شهرستان خواف، استان خراسان رضوی، انجام شد. پیش از اجرای آزمایش، جمعیت لاروهای سن دوم نماتد در خاک با استفاده از روش سینی وایت‌هد تعیین شد. در فصل گرم سال (تیر و مرداد)، پس از تسطیح و آماده‌سازی خاک و افزودن کود گاوی نپوسیده، سطح خاک با پلاستیک شفاف به ضخامت 150 میکرون پوشانده شد. بعد از دوره آفتاب‌دهی، پلاستیک‌ها جمع‌آوری و جمعیت نماتد در خاک مجدداً تعیین شد و کشت ریحان انجام گرفت. تیمار شاهد، خاک آلوده بدون پوشش پلاستیکی بود. عملیات کاشت و داشت در تمامی تیمارها مطابق روش معمول گلخانه‌دار و به‌صورت یکسان انجام شد. پس از برداشت، جمعیت نهایی لاروهای سن دوم در خاک تعیین و تعداد گال، توده تخم و تخم موجود در ریشه‌های ریحان نیز شمارش شد. آزمایش بصورت دو کرت جداگانه و دو تیمار به مرحله اجرا در آمد. با استفاده از نرم افزار SAS و آزمون T-test مقایسه بین تیمار کوددهی و آفتاب‌دهی با شاهد بدون آفتاب‌دهی انجام گرفت. نتایج نشان داد که تیمار آفتاب‌دهی خاک همراه با مصرف کود گاوی، در مقایسه با شاهد، موجب کاهش معنی‌دار شاخص‌های جمعیتی نماتد در سطح احتمال یک درصد گردید. میانگین تعداد گال،کیسه تخم و کل تخم در ریشه‌ها و فاکتور تولید مثل، به‌ترتیب 5/91، 9/91، 16/88 و 79 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش داشت. بعبارتی آفتاب‌دهی خاک همراه با کود گاوی، در کاهش جمعیت و خسارت نماتد ریشه‌گرهی در ریحان گلخانه‌ای مؤثر بود.

کلمات کلیدی : آفتاب‌دهی خاک خواف شاخص جمعیتی گلخانه مدیریت غیرشیمیایی