گردشگری کشاورزی به‌عنوان راهبردی برای سازگاری با تغییرات آب‌وهوایی و افزایش تاب‌آوری معیشت‌های روستایی: چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه پایدار در ایران

گردشگری کشاورزی به‌عنوان راهبردی برای سازگاری با تغییرات آب‌وهوایی و افزایش تاب‌آوری معیشت‌های روستایی: چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه پایدار در ایران

بهنام عمرانی1 حمیده باغی2

1) عضو هيئت علمي گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2) دکتری بیوتکنولوژی کشاورزی؛ پژوهشگر، گروه بیوتکنولوژی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : ACZE-ACZKHE
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    تغییرات آب‌ وهوایی، معیشت جوامع روستایی ایران را که وابستگی زیادی به کشاورزی دارند، با تهدید جدی روبه‌رو کرده است. گردشگری کشاورزی به‌عنوان راهبردی مکمل می‌تواند با تنوع‌بخشی به درآمد، کاهش فشار بر منابع طبیعی و ایجاد فرصت‌های جدید اقتصادی، تاب‌آوری خانوارهای روستایی را افزایش دهد. این مقاله تحلیلی، با مرور ادبیات پژوهشی، فرصت‌ها و چالش‌های توسعه گردشگری کشاورزی در ایران را به‌عنوان ابزاری برای سازگاری با تغییرات اقلیمی بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران با وجود برخورداری از تنوع اقلیمی، میراث کشاورزی و جاذبه‌های روستایی، در این مسیر با موانعی مانند ضعف زیرساخت‌ها، سیاست‌گذاری ناهماهنگ، خلأهای قانونی، نبود متولی واحد و مشارکت محدود جوامع محلی مواجه است. این موانع سبب شده‌اند گردشگری کشاورزی در برخی مناطق، به‌جای کاهش آسیب‌پذیری، به تشدید آن منجر شود. مقاله استدلال می‌کند که اثربخشی این راهبرد مشروط به رویکردی یکپارچه، اجتماع‌محور و نهادگراست؛ به‌گونه‌ای که گردشگری مکمل کشاورزی باشد، نه جایگزین آن. در پایان، بر ضرورت اصلاحات نهادی، توسعه زیرساخت‌های سازگار با اقلیم، توانمندسازی روستاییان و تقویت پیوندهای بازار تأکید می‌شود. چشم‌انداز توسعه پایدار گردشگری کشاورزی در ایران، بدون رفع این موانع ساختاری، محدود و شکننده خواهد بود.

کلمات کلیدی : گردشگری کشاورزی سازگاری با تغییرات آب‌وهوایی تاب‌آوری معیشت روستایی توسعه پایدار ایران